ਅਨਨ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰੇਮਯੁਕ੍ਤਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਦ੍ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯਜ ਤਪੋਦਾਨੈਰ੍ਮਾਮੇਵ ਪਰਿਤੋषਯ
ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ, ਯਜਨਾਂ, ਤਪ, ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।
ਇਤ੍ਥਂ ਮਮਾਨੁਗ੍ਰਹਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ । ਮਤ੍ਪਰਾ ਯੇ ਮਦਾਸਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਕ੍ਤਵਰਾ ਮਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੇ ਭਵਾਦਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਰਾਮ੍ਯਚਿਰੇਣ ਤੁ । ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭਕ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉੱਧਾਰ ਲੈ ਲਾਂਗੀ—ਚਾਹੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਹਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਾਜਨ੍ਨ ਤੁ ਕੇਵਲਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਮੁਦਿਤਂ ਯਤ੍ਸ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਅਨ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਾਭਾਸਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸ੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਤੋ ਵੇਦਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਮਮਾਭਾਵਾਦਪ੍ਰਮਾਣਾ ਨ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਮੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਦ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ੍ਮृਤਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਰ੍ਥਂ ਗृਹੀਤ੍ਵੈਵ ਚ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ । ਮਨ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਮਾਣ੍ਯਮਿष੍ਯਤੇ
ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਤੋਂ ਅਰਥ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪਰੋਦਿਤਮ੍ । ਧਰ੍ਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸੋਂऽਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨੈਵ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਵੈਦਿਕੈਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਵੈਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਤॄਣਾਮਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਭਵਤ੍ਵਤਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਦੋषਦੁष੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦੁਕ੍ਤੇਰ੍ਨ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ
ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਖਾਮੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵੇਦਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਰਾਜਾਜ੍ਞਾ ਚ ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਹਨ੍ਯਤੇ ਨ ਕਦਾਚਨ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਰਮ ਲਈ ਵੇਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਨ੍ਯਾ ਮਮਾਜ੍ਞਾ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਕਥਂ ਨृਭਿਃ । ਮਦਾਜ੍ਞਾਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਜਾਤਯਃ
ਸਭ ਆਗਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਹੀ ਸੱਚੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾਸ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞੇਯਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ਵਚਃ । ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਭੂਧਰ
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਾਜ਼ ਸਮਝੋ: ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ,
ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਦਾ ਵੇषਾਨ੍ਬਿਭਰ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ । ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਤ ਏਵਾਭਵਨ੍ਨृਪ
ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ।
ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਤਚ੍ਛਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਸਦਾ । ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਾਸ੍ਤੁ ਨਰਕਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸੋ ਯਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਕ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵੇਦਧਰ੍ਮਮੁਜ੍ਝਿਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਮਨ੍ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਵਾਸਯੇਦ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਜਾਦੇਤਾਨਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੇਦਕ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਧਰਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਨ ਚ ਸਮ੍ਭਾष੍ਯਾਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਨ ਚ ਦ੍ਵਿਜੈਃ । ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਣ, ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈਣ; ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਤਾਮਸਾਨ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਾਮਂ ਕਾਪਾਲਕਂ ਚੈਵ ਕੌਲਕਂ ਭੈਰਵਾਗਮਃ
ਜੋ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਮਸੀ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਵਾਮ, ਕਪਾਲਿਕ, ਕੌਲ ਤੇ ਭੈਰਵ ਆਗਮ।
ਸ਼ਿਵੇਨ ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਣੀਤੋ ਨਾਨ੍ਯਹੇਤੁਕਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਦ੍ ਭृਗੋਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਦਧੀਚਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਾਪਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ,
ਦਗ੍ਧਾ ਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਰਾ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ । ਤੇषਾਮੁਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸੋਪਾਨਕ੍ਰਮਤਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਲ ਗਏ ਤੇ ਵੇਦ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਤਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੈਵਾਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਰਾਃ ਸ਼ਾਕ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਗਾਣਪਤ੍ਯਾ ਆਗਮਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣੀਤਾਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਤੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸ਼ੈਵ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸੌਰ, ਸ਼ਾਕਤ ਤੇ ਗਣਪਤਿ ਆਗਮ ਬਣਾਏ।
ਤਤ੍ਰ ਵੇਦਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੋऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤ ਏਵ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵੈਦਿਕੈਸ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹੇ ਦੇषੋ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਵੇਦਕ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਵੇਦਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਥੇ ਨਾਧਿਕਾਰੀ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭਵੇਤ੍ । ਵੇਦਾਧਿਕਾਰਹੀਨਸ੍ਤੁ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵੈਦਿਕੋ ਵੇਦਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮੇਣ ਸਹਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਦਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਿਆਨ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈषਣਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਵਨ੍ਤੋ ਮਾਨਾਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—
ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾ ਮਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਾ ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਕਥਨੇ ਰਤਾਃ । ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਵਨਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ —
ਉਪਾਸਨ੍ਤੇ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਨਿਤ੍ਯਾਭਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮਹਮਜ੍ਞਾਨਜਂ ਤਮਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਜੋਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਜ੍ਞਾਨਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਨਾਸ਼ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਵੈਦਿਕਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਾਯਾ ਨਗਾਧਿਪ
ਜਾਣ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਐ ਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵੈਦਿਕ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮੁਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾ ਅਥੋ ਬ੍ਰੁਵੇ । ਮੂਰ੍ਤੌ ਵਾ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਵਾਪਿ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਲੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੂਜੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਚਾਹੇ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ,
ਜਲੇऽਥਵਾ ਬਾਣਲਿਙ੍ਗੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾਪਿ ਮਹਾਪਟੇ । ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੀਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜੇ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਮ੍
ਜਲ ਵਿੱਚ, ਬਾਣ-ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪਰਾਤਪਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਸਗੁਣਾਂ ਕਰੁਣਾਪੂਰ੍ਣਾਂ ਤਰੁਣੀਮਰੁਣਾਰੁਣਾਮ੍ । ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸਾਰਸੀਮਾਂ ਤਾਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਲਾਲ-ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਹੱਦ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਸਮਝ ਕੇ,