ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧੇਨ ਯਥਾ ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਨ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਹਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿषੁ
ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋਣ ਦੇਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਦਿ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਤਿ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਰਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਤੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਭਗਤੀ ਜੋ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਭਗਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਇਤ੍ਥਂ ਜਾਤਾ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਧਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਤਦੈਵ ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਮਦ੍ਰੂਪੇ ਵਿਲਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪਰਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸੈਵ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸੀਮਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨੇ ਤਦੁਭਯਂ ਯਤਃ
ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਦ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤੌ ਕृਤਾਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਤੋ ਨਗ । ਨ ਜਾਯਤੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨਿਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਖਿਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਚਰ੍ਚ੍ਛਤਿ । ਤਦਨ੍ਤੇ ਮਮ ਚਿਦ੍ਰੂਪਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵੇਨ੍ਨਗ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜ।
ਤੇਨ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਦੈਵ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਇਹੈਵ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧृਦ੍ਗਤਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—
ਮਮ ਸਂਵਿਤ੍ਪਰਤਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਂਸ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਣ੍ਠਚਾਮੀਕਰਸਮਮਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤੁ ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਦਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ੇਨ ਲਬ੍ਧਮੇਵ ਹਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਤਾਵਿਦਿਤਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮ ਵਪੁਰ੍ਮਮ । ਯਥਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ ਯਥਾ ਜਲੇ ਤਥਾ ਪਿਤृਲੋਕੇ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਮੇਰਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਛਾਯਾਤਪੌ ਯਥਾ ਸ੍ਵਚ੍ਛੌ ਵਿਵਿਕ੍ਤੌ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ । ਮਮ ਲੋਕੇ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਦ੍ਵੈਤਭਾਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਤੇ ਧੁੱਪ ਸਾਫ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੁਇਤ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਵੈਰਾਗ੍ਯਵਾਨੇਵ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋ ਮ੍ਰਿਯੇਤ ਚੇਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਲਪ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
ਸ਼ੁਚੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾਂ ਗੇਹੇ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨਿਃ ਪੁਨਃ । ਕਰੋਤਿ ਸਾਧਨਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਜਾਯਤੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ੁਧ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਭੀ ਰਾਜਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨੈਕਜਨ੍ਮਨਾ । ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਗਿਆਨ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੋਚੇਨ੍ਮਹਾਨ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨ੍ਮੈਤਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪੁਨਃ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਰ੍ਣੇ ਵੇਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇੰਝ ਜਨਮ ਮੁੜ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਾਦਿषਟ੍ਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤਥੋਤ੍ਤਮਗੁਰੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਯੋਗ ਦਾ ਸਫਲ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪਟੁਤਾ ਸਂਸ੍ਕृਤਤ੍ਵਂ ਤਨੋਸ੍ਤਥਾ । ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਛਾ ਜਾਯਤੇ ਤਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜੀ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਧਰਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧਨੇ ਸਫਲੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਜਾਯਮਾਨੇऽਪਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਨੈਵ ਯਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਧਨ ਸਫਲ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਲਈ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਪਦੇ ਪਦੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਪਗ 'ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਮਿਵ ਪਯਸਿ ਨਿਗੂਢਂ ਭੂਤੇ ਭੂਤੇ ਚ ਵਸਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ । ਸਤਤਂ ਮਨ੍ਥਯਿਤਵ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਮਨ੍ਥਾਨਭੂਤੇਨ
ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਥਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਵੇਦਾਨ੍ਤਡਿਣ੍ਡਿਮਃ । ਸਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸੇਨ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਵਵ੍ਰਤਸ੍ਥਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਹਿਮਾਲਯ ਉਵਾਚ ਕਤਿ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵੀਪ੍ਰਿਯਤਮਾਨਿ ਚ
ਦੇਵੀਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਹਿਮਾਲਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ—ਮੁੱਖ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ?
ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਯਾਨਿ ਤੁष੍ਟਿਦਾਨ੍ਯੁਤ੍ਸਵਾ ਅਪਿ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵ ਮੇ ਮਾਤਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਯਤੋ ਨਰਃ
ਤੇ ਉਹ ਵਰਤ ਕਿਹੜੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਤਸਵ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਸਰ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਮਮ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਲਾ ਵ੍ਰਤਾਤ੍ਮਕਾਃ । ਉਤ੍ਸਵਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਯਤੋऽਹਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਸਮਾਂ ਵਰਤ ਰੂਪ ਹੈ; ਉਤਸਵ ਹਰ ਸਮੇਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।
ਤਥਾਪਿ ਭਕ੍ਤਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਥੋਚ੍ਯਤੇ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਗਰਾਜ ਵਚੋ ਮਮ
ਫਿਰ ਵੀ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਨਗਰਾਜ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਕੋਲਾਪੁਰਂ ਮਹਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਦਾ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਮਾਤੁਃ ਪੁਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚ ਰੇਣੁਕਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਕੋਲਾਪੁਰ ਮਹਾਂਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਪੁਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਤੁਲਜਾਪੁਰਂ ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਹਿਙ੍ਗੁਲਾਯਾ ਮਹਾਸ੍ਥਾਨਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਪਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਵੀ; ਹਿੰਗੁਲਾ ਦਾ ਮਹਾਂਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦਾ ਵੀ।
ਸ਼ਕਮ੍ਭਰ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਭ੍ਰਾਮਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਰਕ੍ਤਦਨ੍ਤਿਕਾਸ੍ਥਾਨਂ ਦੁਰ੍ਗਾਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ, ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਥਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਕਤਦੰਤਿਕਾ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਵੀ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਚਲਨਿਵਾਸਿਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਮਹਾਸ੍ਥਾਨਂ ਕਾਞ੍ਚੀਪੁਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿੰਧਿਆਚਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ, ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦਾ ਮਹਾਂਸਥਾਨ, ਤੇ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।
ਭੀਮਾਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਮਲਾਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ । ਸ਼੍ਰੀਚਨ੍ਦ੍ਰਲਾਮਹਾਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀਸ੍ਥਾਨਮੇਵ
ਭੀਮਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਵਿਮਲਾ ਦਾ ਸਥਾਨ; ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ੍ਰਲਾ ਦਾ ਮਹਾਂਸਥਾਨ, ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਾ ਵੀ।