ਪਰਾਨੁਰਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਸ੍ਵਾਭੇਦੇਨੈਵ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਵਿਭੇਦਤਃ
ਜੋ ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਮਦ੍ਰੂਪਤ੍ਵੇਨ ਜੀਵਾਨਾਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪਰਾਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਨਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਭੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸਦਾ ਹਰ ਰੂਪ ਤੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨਮਤੇ ਯਜਤੇ ਚੈਵਾਪ੍ਯਾਚਾਣ੍ਡਾਲਾਨ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰ । ਨ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭੇਦਵਰ੍ਜਨਾਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਚੰਡਾਲ ਤੱਕ ਵੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਥਾ । ਮਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਥਾਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਤੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਾਯਿ ਪ੍ਰੇਮਾਕੁਲਮਤੀ ਰੋਮਾਞ੍ਚਿਤਤਨੁਃ ਸਦਾ । ਪ੍ਰੇਮਾਸ਼੍ਰੁਜਲਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਣ੍ਠਗਦ੍ਗਦਨਿਸ੍ਵਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਮਾਂਚਿਤ, ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਗਲਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਨਨ੍ਯੇਨੈਵ ਭਾਵੇਨ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯੋ ਨਗਾਧਿਪ । ਮਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀਂ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜਣਨੀ ਤੇ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—
ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਮਮ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਨ੍ਯਪਿ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਧਨ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ, ਚਾਹੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਦੁਤ੍ਸਵਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਮਦੁਤ੍ਸਵਕृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਜਾਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਿਯਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਭੂਧਰ
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਲਗਨ ਸਵਭਾਵਿਕ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—
ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਗਾਯਂਸ਼੍ਚ ਨਾਮਾਨਿ ਮਮੈਵ ਖਲੁ ਨृਤ੍ਯਤਿ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦਿਰਹਿਤੋ ਦੇਹਤਾਦਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧੇਨ ਯਥਾ ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਨ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਹਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿषੁ
ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋਣ ਦੇਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਦਿ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਤਿ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਰਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਤੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਭਗਤੀ ਜੋ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਭਗਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਇਤ੍ਥਂ ਜਾਤਾ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਧਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਤਦੈਵ ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਮਦ੍ਰੂਪੇ ਵਿਲਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪਰਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸੈਵ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸੀਮਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨੇ ਤਦੁਭਯਂ ਯਤਃ
ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਦ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤੌ ਕृਤਾਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਤੋ ਨਗ । ਨ ਜਾਯਤੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨਿਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਖਿਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਚਰ੍ਚ੍ਛਤਿ । ਤਦਨ੍ਤੇ ਮਮ ਚਿਦ੍ਰੂਪਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵੇਨ੍ਨਗ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜ।
ਤੇਨ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਦੈਵ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਇਹੈਵ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧृਦ੍ਗਤਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—
ਮਮ ਸਂਵਿਤ੍ਪਰਤਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਂਸ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਣ੍ਠਚਾਮੀਕਰਸਮਮਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤੁ ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਦਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ੇਨ ਲਬ੍ਧਮੇਵ ਹਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਤਾਵਿਦਿਤਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮ ਵਪੁਰ੍ਮਮ । ਯਥਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ ਯਥਾ ਜਲੇ ਤਥਾ ਪਿਤृਲੋਕੇ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਮੇਰਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਛਾਯਾਤਪੌ ਯਥਾ ਸ੍ਵਚ੍ਛੌ ਵਿਵਿਕ੍ਤੌ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ । ਮਮ ਲੋਕੇ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਦ੍ਵੈਤਭਾਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਤੇ ਧੁੱਪ ਸਾਫ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੁਇਤ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਵੈਰਾਗ੍ਯਵਾਨੇਵ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋ ਮ੍ਰਿਯੇਤ ਚੇਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਲਪ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
ਸ਼ੁਚੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾਂ ਗੇਹੇ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨਿਃ ਪੁਨਃ । ਕਰੋਤਿ ਸਾਧਨਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਜਾਯਤੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ੁਧ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਭੀ ਰਾਜਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨੈਕਜਨ੍ਮਨਾ । ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਗਿਆਨ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੋਚੇਨ੍ਮਹਾਨ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨ੍ਮੈਤਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪੁਨਃ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਰ੍ਣੇ ਵੇਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇੰਝ ਜਨਮ ਮੁੜ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਾਦਿषਟ੍ਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤਥੋਤ੍ਤਮਗੁਰੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਯੋਗ ਦਾ ਸਫਲ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪਟੁਤਾ ਸਂਸ੍ਕृਤਤ੍ਵਂ ਤਨੋਸ੍ਤਥਾ । ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਛਾ ਜਾਯਤੇ ਤਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜੀ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਧਰਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧਨੇ ਸਫਲੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਜਾਯਮਾਨੇऽਪਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਨੈਵ ਯਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਧਨ ਸਫਲ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਲਈ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਪਦੇ ਪਦੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਪਗ 'ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਮਿਵ ਪਯਸਿ ਨਿਗੂਢਂ ਭੂਤੇ ਭੂਤੇ ਚ ਵਸਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ । ਸਤਤਂ ਮਨ੍ਥਯਿਤਵ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਮਨ੍ਥਾਨਭੂਤੇਨ
ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਥਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।