ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਕ੍ਰੋਧਯੁਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਤਾਮਸੀ । ਪਰਪੀਡਾਦਿਰਹਿਤਃ ਸ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਈਰਖਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤਾਮਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਕਾਮੋ ਹृਦਯਂ ਯਸ਼ੋऽਰ੍ਥੀ ਭੋਗਲੋਲੁਪਃ । ਤਤ੍ਤਤ੍ਫਲਸਮਾਵਾਪ੍ਤ੍ਯੈ ਮਾਮੁਪਾਸ੍ਤੇऽਤਿਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਜੋ ਸਦਾ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾਮ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਭੇਦਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਮਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਾਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਾਮਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਨਗਾਧਿਪ ਤੁ ਰਾਜਸੀ
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਸੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮੇਸ਼ਾਰ੍ਪਣਂ ਕਰ੍ਮ ਪਾਪਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਯ ਚ । ਵੇਦੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦਵਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਮਯਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਮ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਧੋਣ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਭੇਦਬੁਦ੍ਧਿਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਕਰੋਤਿ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਕਰ੍ਮ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਾ ਨਗ ਸਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ
ਜੋ ਨਿਸਚਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਤਵਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਭਕ੍ਤੇਃ ਪ੍ਰਾਪਿਕੇਯਂ ਭੇਦਬੁਦ੍ਧ੍ਯਵਲਮ੍ਬਨਾਤ੍ । ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਹ੍ਯੁਭੇ ਭਕ੍ਤੀ ਨ ਪਰਪ੍ਰਾਪਿਕੇ ਮਤੇ
ਇਹ ਭਗਤੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਦੋ ਭਗਤੀਆਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਅਧੁਨਾ ਪਰਭਕ੍ਤਿਂ ਤੁ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਮਦ੍ਗੁਣਸ਼੍ਰਵਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਮ ਨਾਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਸੁਣ: ਮੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੁਣਵਾਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਚਾਰਨਾ—
ਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਰਤ੍ਨਾਨਾਮਾਕਰਾਯਾਂ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਚੇਤਸੋ ਵਰ੍ਤਨਂ ਚੈਵ ਤੈਲਧਾਰਾਸਮਂ ਸਦਾ
ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ, ਮਨ ਦਾ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣਾ, ਤੇਲ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ।
ਹੇਤੁਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਕੋ ਵਾਪਿ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਭਵੇਦਪਿ । ਸਾਮੀਪ੍ਯਸਾਰ੍ष੍ਟਿਸਾਯੁਜ੍ਯਸਾਲੋਕ੍ਯਾਨਾਂ ਨ ਚੈषਣਾ
ਉਸ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ, ਬਰਾਬਰੀ, ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚਾਹ।
ਮਤ੍ਸੇਵਾਤੋऽਧਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨੈਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਸੇਵ੍ਯਸੇਵਕਤਾਭਾਵਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਨ ਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਸੇਵਕ ਤੇ ਸੇਵਿਆ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਪਰਾਨੁਰਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਸ੍ਵਾਭੇਦੇਨੈਵ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਵਿਭੇਦਤਃ
ਜੋ ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਮਦ੍ਰੂਪਤ੍ਵੇਨ ਜੀਵਾਨਾਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪਰਾਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਨਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਭੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸਦਾ ਹਰ ਰੂਪ ਤੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨਮਤੇ ਯਜਤੇ ਚੈਵਾਪ੍ਯਾਚਾਣ੍ਡਾਲਾਨ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰ । ਨ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭੇਦਵਰ੍ਜਨਾਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਚੰਡਾਲ ਤੱਕ ਵੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਥਾ । ਮਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਥਾਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਤੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਾਯਿ ਪ੍ਰੇਮਾਕੁਲਮਤੀ ਰੋਮਾਞ੍ਚਿਤਤਨੁਃ ਸਦਾ । ਪ੍ਰੇਮਾਸ਼੍ਰੁਜਲਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਣ੍ਠਗਦ੍ਗਦਨਿਸ੍ਵਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਮਾਂਚਿਤ, ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਗਲਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਨਨ੍ਯੇਨੈਵ ਭਾਵੇਨ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯੋ ਨਗਾਧਿਪ । ਮਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀਂ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜਣਨੀ ਤੇ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—
ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਮਮ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਨ੍ਯਪਿ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਧਨ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ, ਚਾਹੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਦੁਤ੍ਸਵਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਮਦੁਤ੍ਸਵਕृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਜਾਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਿਯਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਭੂਧਰ
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਲਗਨ ਸਵਭਾਵਿਕ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—
ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਗਾਯਂਸ਼੍ਚ ਨਾਮਾਨਿ ਮਮੈਵ ਖਲੁ ਨृਤ੍ਯਤਿ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦਿਰਹਿਤੋ ਦੇਹਤਾਦਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧੇਨ ਯਥਾ ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਨ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਹਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿषੁ
ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋਣ ਦੇਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਦਿ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਤਿ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਰਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਤੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਭਗਤੀ ਜੋ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਭਗਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਇਤ੍ਥਂ ਜਾਤਾ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਧਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਤਦੈਵ ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਮਦ੍ਰੂਪੇ ਵਿਲਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪਰਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸੈਵ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸੀਮਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨੇ ਤਦੁਭਯਂ ਯਤਃ
ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਦ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤੌ ਕृਤਾਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਤੋ ਨਗ । ਨ ਜਾਯਤੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਪਹਾੜ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨਿਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਖਿਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਚਰ੍ਚ੍ਛਤਿ । ਤਦਨ੍ਤੇ ਮਮ ਚਿਦ੍ਰੂਪਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵੇਨ੍ਨਗ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜ।
ਤੇਨ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਦੈਵ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਇਹੈਵ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧृਦ੍ਗਤਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—
ਮਮ ਸਂਵਿਤ੍ਪਰਤਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਂਸ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਚੇਤਨਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਣ੍ਠਚਾਮੀਕਰਸਮਮਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤੁ ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਦਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ੇਨ ਲਬ੍ਧਮੇਵ ਹਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਤਾਵਿਦਿਤਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮ ਵਪੁਰ੍ਮਮ । ਯਥਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ ਯਥਾ ਜਲੇ ਤਥਾ ਪਿਤृਲੋਕੇ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਮੇਰਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।