ਪ੍ਰਣਵੋ ਧਨੁਃ ਸ਼ਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰਵਤ੍ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਓਮ ਧਨੁ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ; ਇਹ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭੇਦੋ, ਤੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਯੌਸ਼੍ਚ ਪृਥਿਵੀ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼- ਮੋਤਂ ਮਨਃ ਸਹ ਪ੍ਰਾਣੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਃ । ਤਮੇਵੈਕਂ ਜਾਨਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਯਾ ਵਾਚੋ ਵਿਮੁਞ੍ਚਥਾਮृਤਸ੍ਯੈष ਸੇਤੁਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਥਾਨ, ਮਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਜਾਣੋ, ਹੋਰ ਬੋਲ ਛੱਡ ਦੋ, ਇਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।
ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਸਂਹਤਾ ਯਤ੍ਰ ਨਾਡ੍ਯਃ । ਸ ਏषੋऽਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਤੇ ਬਹੁਧਾ ਜਾਯਮਾਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਨਾਭ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਪੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਨਾਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਧ੍ਯਾਯਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਃ ਪਾਰਾਯ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ । ਦਿਵ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਓਮ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਓ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਨੋਮਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਰੀਰਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋऽਨ੍ਨੇ ਹृਦਯਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ । ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਆਨਨ੍ਦਰੂਪਮਮृਤਂ ਯਦ੍ਵਿਭਾਤਿ
ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਾਂਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਅੰਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਆਨੰਦ ਰੂਪ, ਅਮਰ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦृष੍ਟੇ ਪਰਾਵਰੇ
ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹੇਠਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯੇ ਪਰੇ ਕੋਸ਼ੇ ਵਿਰਾਜਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿष੍ਕਲਮ੍ । ਤਚ੍ਛੁਭ੍ਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਦ੍ਯਦਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ, ਚਾਨਣਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਤਮਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਾਤਿ ਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਂ ਨੇਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤੋ ਭਾਨ੍ਤਿ ਕੁਤੋऽਯਮਗ੍ਨਿਃ । ਤਮੇਵ ਭਾਨ੍ਤਮਨੁਭਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਾਸਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਿਭਾਤਿ
ਉਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ, ਨਾ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਇਹ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸਕਦੀ? ਉਸ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਮਮृਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ । ਅਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਸृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਰਿष੍ਠਮ੍
ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ, ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ—ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਏਤਾਦृਗਨੁਭਵੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਕृਤਾਰ੍ਥੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ
ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਐਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦ੍ਵੈ ਭਯਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਦਭਾਵਾਦ੍ ਬਿਭੇਤਿ ਨ । ਨ ਤਦ੍ਵਿਯੋਗੋ ਮੇऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗੋऽਪਿ ਤਸ੍ਯ ਨ
ਦੋਹਰਾਪਣ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਵ ਸ ਸੋऽਹਂ ਵੈ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਰ੍ਵਤ । ਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨੀ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਲੈ, ਪਰਵਤ। ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਕੈਲਾਸੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਵਾ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਵਸਾਮਿ ਕਿਨ੍ਤੁ ਮਜ੍ਜ੍ਞਾਨਿਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਮਧ੍ਯਮੇ
ਮੈਂ ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕੈਲਾਸ ਤੇ, ਨਾ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਪੂਜਾਕੋਟਿਫਲਦਂ ਸਕृਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕੁਲਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਜਨਨੀ ਕृਤਕृਤ੍ਯਕਾ
ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ, ਮੇਰੀ ਲੱਖਾਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਾ ਪੁਣ੍ਯਵਤੀ ਚਿਲ੍ਲਯੋ ਯਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਤੁ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧਨਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਕਥਿਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਤੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਇਦਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਯ ਸ਼ੀਲਿਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਾਯ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਯਸ੍ਯ ਦੇਵੇ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਦੇਵੇ ਤਥਾ ਗੁਰੌ
ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ।
ਤਸ੍ਯੈਤੇ ਕਥਿਤਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਯੇਨੋਪਦਿष੍ਟਾ ਵਿਦ੍ਯੇਯਂ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਅਰਥ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਯਂ ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਤੁਮਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤਤੋ ऋਣੀ । ਪਿਤ੍ਰੋਰਪ੍ਯਧਿਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਨ੍ਮਪ੍ਰਦਾਯਕਃ
ਜੋ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृਜਾਤਂ ਜਨ੍ਮ ਨष੍ਟਂ ਨੇਤ੍ਥਂ ਜਾਤਂ ਕਦਾਚਨ । ਤਸ੍ਮੈ ਨ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਗਮੋऽਪ੍ਯਵਦਨ੍ਨਗ
ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਨਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਜਨਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ; ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰਵਤ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਤਾ ਗੁਰੁਃ ਪਰਃ । ਸ਼ਿਵੇ ਰੁष੍ਟੇ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਗੁਰੌ ਰੁष੍ਟੇ ਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਵੇ, ਗੁਰੂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਂ ਤੋषਯੇਨ੍ਨਗ । ਕਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਪਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰਵਤ। ਸਰੀਰ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਰਹੋ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਕृਤਘ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕृਤਘ੍ਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਥਰ੍ਵਣਾਯੋਕ੍ਤਾ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛੇਦਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਆਦਮੀ ਅਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਭਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕਸਮ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਕਥਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਚ ਵਜ੍ਰਿਣਾ । ਅਸ਼੍ਵੀਯਂ ਤਚ੍ਛਿਰੋ ਨष੍ਟਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਦ੍ਯੌ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੌ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਵ-ਵੈਦ।
ਪੁਨਃ ਸਂਯੋਜਿਤਂ ਸ੍ਵੀਯਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਨਿਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦਾ । ਇਤਿ ਸਙ੍ਕਟਸਮ੍ਪਾਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਨਗਾਧਿਪ । ਲਬ੍ਧਾ ਯੇਨ ਸ ਧਨ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੂਧਰ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੁੜ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧਨਵੰਤ ਤੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਭੂਧਰ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇऽष੍ਟਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ 'ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਭਕ੍ਤਿਮਹਿਮਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਹਿਮਾਲਯ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵੀਯਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਦਸ੍ਵਾਮ੍ਬ ਯੇਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸੁਖੇਨ ਹਿ । ਜਾਯੇਤ ਮਨੁਜਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯਾਵਿਰਾਗਿਣਃ
ਹਿਮਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਧਮ ਕਿਸਮ ਦੇ, ਵੈਰ-ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨਗਾਧਿਪ । ਕਰ੍ਮਯੋਗੋ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗੋ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ: ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਾਹ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਰਾਹ, ਵਧੀਆ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪ੍ਯਯਂ ਯੋਗ੍ਯਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਸੁਲਭਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਨਸਤ੍ਵਾਤ੍ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ਯਪੀਡਨਾਤ੍
ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਤਿੰਨੋਂ ਲਈ ਢੰਗਸਾਰ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਗੁਣਭੇਦਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸਾ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਮਤਾ । ਪਰਪੀਡਾਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਮ੍ਭਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—