ਯਾਵਨ੍ਮਨੋ ਲਯਂ ਯਾਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾਂ ਸਂਵਿਦਿ ਪਰ੍ਵਤ । ਤਾਵਦਿष੍ਟਮਨੁਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਜਪਹੋਮੈਃ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਚਾਹੀਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਯੋਗੇਨ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਨਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਨ ਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾ ਹਿ ਸਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯੋਗ, ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਦ੍ਵਯੋਰਭ੍ਯਾਸਯੋਗੋ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਸਿਦ੍ਧਿਕਾਰਣਮ੍ । ਤਮਃ ਪਰਿਵृਤੇ ਗੇਹੇ ਘਟੋ ਦੀਪੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਅਭਿਆਸ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਾਯਾਵृਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਮਨੁਨਾ ਗੋਚਰੀਕृਤਃ । ਇਤਿ ਯੋਗਵਿਧਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਸਾਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾऽਧੁਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਟਿਭਿਃ
ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ।
ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਦਿਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਸਨੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਨਿਰਮਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ, ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ।
ਆਵਿਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਗੁਹਾਚਰਂ ਨਾਮ ਮਹਤ੍ਪਦਮ੍ । ਅਤ੍ਰੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਪਿਤਮੇਜਤ੍ਪ੍ਰਾਣਮਿषਚ੍ਚ ਯਤ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ, ਹਾਜ਼ਰ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ—ਜੋ ਹਿਲਦਾ, ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ, ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਏਤਜ੍ਜਾਨਥ ਸਦਸਦ੍ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਪਰਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦ੍ਵਰਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ । ਯਦਰ੍ਚਿਮਦ੍ਯਦਣੁਭ੍ਯੋऽਣੁ ਚ ਯਸ੍ਮਿਂਲ੍ਲੋਕਾ ਨਿਹਿਤਾ ਲੋਕਿਨਸ਼੍ਚ
ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਚੰਗਾ, ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਜਾਣੋ; ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦੁ ਵਾਙ੍ਮਨਃ । ਤਦੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਇਹੀ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਚ, ਅਮਰਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਸਮਝੋ।
ਧਨੁਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵੌਪਨਿषਦਂ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰਂ ਹ੍ਯੁਪਾਸਾਨਿਸ਼ਿਤਂ ਸਨ੍ਧਯੀਤ । ਆਯਮ੍ਯ ਤਦ੍ਭਾਵਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਦੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਧਨੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਚੁੱਕੋ; ਧਿਆਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਲਗਾਓ; ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ ਤੀਰ ਖਿੱਚੋ; ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਜਾਣੋ।
ਪ੍ਰਣਵੋ ਧਨੁਃ ਸ਼ਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰਵਤ੍ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਓਮ ਧਨੁ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ; ਇਹ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭੇਦੋ, ਤੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਯੌਸ਼੍ਚ ਪृਥਿਵੀ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼- ਮੋਤਂ ਮਨਃ ਸਹ ਪ੍ਰਾਣੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਃ । ਤਮੇਵੈਕਂ ਜਾਨਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਯਾ ਵਾਚੋ ਵਿਮੁਞ੍ਚਥਾਮृਤਸ੍ਯੈष ਸੇਤੁਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਥਾਨ, ਮਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਜਾਣੋ, ਹੋਰ ਬੋਲ ਛੱਡ ਦੋ, ਇਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।
ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਸਂਹਤਾ ਯਤ੍ਰ ਨਾਡ੍ਯਃ । ਸ ਏषੋऽਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਤੇ ਬਹੁਧਾ ਜਾਯਮਾਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਨਾਭ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਪੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਨਾਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਧ੍ਯਾਯਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਃ ਪਾਰਾਯ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ । ਦਿਵ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਓਮ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਓ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਨੋਮਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਰੀਰਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋऽਨ੍ਨੇ ਹृਦਯਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ । ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਆਨਨ੍ਦਰੂਪਮਮृਤਂ ਯਦ੍ਵਿਭਾਤਿ
ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਾਂਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਅੰਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਆਨੰਦ ਰੂਪ, ਅਮਰ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦृष੍ਟੇ ਪਰਾਵਰੇ
ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹੇਠਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯੇ ਪਰੇ ਕੋਸ਼ੇ ਵਿਰਾਜਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿष੍ਕਲਮ੍ । ਤਚ੍ਛੁਭ੍ਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਦ੍ਯਦਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ, ਚਾਨਣਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਤਮਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਾਤਿ ਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਂ ਨੇਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤੋ ਭਾਨ੍ਤਿ ਕੁਤੋऽਯਮਗ੍ਨਿਃ । ਤਮੇਵ ਭਾਨ੍ਤਮਨੁਭਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਾਸਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਿਭਾਤਿ
ਉਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ, ਨਾ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਇਹ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸਕਦੀ? ਉਸ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਮਮृਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ । ਅਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਸृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਰਿष੍ਠਮ੍
ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ, ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ—ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਏਤਾਦृਗਨੁਭਵੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਕृਤਾਰ੍ਥੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ
ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਐਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦ੍ਵੈ ਭਯਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਦਭਾਵਾਦ੍ ਬਿਭੇਤਿ ਨ । ਨ ਤਦ੍ਵਿਯੋਗੋ ਮੇऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗੋऽਪਿ ਤਸ੍ਯ ਨ
ਦੋਹਰਾਪਣ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਵ ਸ ਸੋऽਹਂ ਵੈ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਰ੍ਵਤ । ਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨੀ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਲੈ, ਪਰਵਤ। ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਕੈਲਾਸੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਵਾ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਵਸਾਮਿ ਕਿਨ੍ਤੁ ਮਜ੍ਜ੍ਞਾਨਿਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਮਧ੍ਯਮੇ
ਮੈਂ ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕੈਲਾਸ ਤੇ, ਨਾ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਪੂਜਾਕੋਟਿਫਲਦਂ ਸਕृਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕੁਲਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਜਨਨੀ ਕृਤਕृਤ੍ਯਕਾ
ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ, ਮੇਰੀ ਲੱਖਾਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਾ ਪੁਣ੍ਯਵਤੀ ਚਿਲ੍ਲਯੋ ਯਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਤੁ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧਨਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਕਥਿਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਤੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਇਦਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਯ ਸ਼ੀਲਿਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਾਯ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਯਸ੍ਯ ਦੇਵੇ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਦੇਵੇ ਤਥਾ ਗੁਰੌ
ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ।
ਤਸ੍ਯੈਤੇ ਕਥਿਤਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਯੇਨੋਪਦਿष੍ਟਾ ਵਿਦ੍ਯੇਯਂ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਅਰਥ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਯਂ ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਤੁਮਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤਤੋ ऋਣੀ । ਪਿਤ੍ਰੋਰਪ੍ਯਧਿਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਨ੍ਮਪ੍ਰਦਾਯਕਃ
ਜੋ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृਜਾਤਂ ਜਨ੍ਮ ਨष੍ਟਂ ਨੇਤ੍ਥਂ ਜਾਤਂ ਕਦਾਚਨ । ਤਸ੍ਮੈ ਨ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਗਮੋऽਪ੍ਯਵਦਨ੍ਨਗ
ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਨਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਜਨਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ; ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰਵਤ।