ਵਿष੍ਣੁਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਪਦ੍ਮਂ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਲੋਕਨਕਾਰਣਮ੍ । ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵੇऽਨਾਹਤਂ ਪਦ੍ਮਮੁਦ੍ਯਦਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਮਲ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਅਨਾਹਤ ਕਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਕਾਦਿਠਾਨ੍ਤਦਲੈਰਰ੍ਕਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬਾਣਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਾਯੁਤਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
'ਕ' ਤੋਂ 'ਥ' ਤੱਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਣ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਹਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਅਨਾਹਤਾਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਥੇ, ਅਨਾਹਤ ਕਮਲ ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਨਹਦ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਅਨਾਹਤ ਕਮਲ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਨਨ੍ਦਸਦਨਂ ਤਤ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਪਰਮ੍ । ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਖ੍ਯਂ ਦਲਂ षੋਡਸ਼ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਇਹ ਆਨੰਦ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਲਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਮ੍ ਮਹਾਪ੍ਰਭਮ੍ । ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਨੁਤੇ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜੀਵਸ੍ਯ ਹਂਸਲੋਕਨਾਤ੍
ਸੋਲ੍ਹ ਵਿਆੰਜਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਧੂਮਰ ਰੰਗ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਇਹ ਹੰਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪਦ੍ਮਮਾਖ੍ਯਾਤਮਾਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਆਜ੍ਞਾਚਕ੍ਰਂ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਆਤ੍ਮਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁੱਧਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਬੜੀ ਅਜੋਬੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ ਆਜ्ञਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਆਜ੍ਞਾਸਂਕ੍ਰਮਣਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇਨਾਜ੍ਞੇਤਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਹਕ੍ਸ਼ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਂ ਤਤ੍ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਥੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਜ्ञਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲ ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, 'ਹ' ਤੇ 'ਕ੍ਸ਼' ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।
ਕੈਲਾਸਾਖ੍ਯਂ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਰੋਧਿਨੀ ਤੁ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਤਃ । ਏਵਂ ਤ੍ਵਾਧਾਰਚਕ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੈਲਾਸ ਨਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਰੋਧਿਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਧਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਾਰਯੁਤਂ ਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੀਰਿਤਮ੍ । ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਬਿੰਦੁ ਸਥਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਉੱਤਮ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਦੌ ਪੂਰਕਯੋਗੇਨਾਪ੍ਯਾਧਾਰੇ ਯੋਜਯੇਨ੍ਮਨਃ । ਗੁਦਮੇਢ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਾਮਾਕੁਞ੍ਚ੍ਯ ਪ੍ਰਬੋਧਯੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਕ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਵਿਚ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਦਾ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਗਰੋਹ ਕੇ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਿਙ੍ਗਭੇਦਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਬਿਨ੍ਦੁਚਕ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ਮ੍ਭੁਨਾ ਤਾਂ ਪਰਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮੇਕੀਭੂਤਾਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁ ਚੱਕਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਾਮृਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਦ੍ਰੁਤਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸੋਪਮਮ੍ । ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਮਾਯਾਖ੍ਯਾਂ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਦਾਮ੍
ਉਥੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਪਿਘਲੇ ਲੱਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
षਡ੍ਚਕ੍ਰਦੇਵਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯਾਮृਤਧਾਰਯਾ । ਆਨਯੇਤ੍ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮੂਲਾਧਾਰਂ ਤਤਃ ਸੁਧੀਃ
ਉਥੇ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਰਾਹ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਲਾਧਾਰ ਤੱਕ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਭ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਾਪ੍ਯਹਨ੍ਯਹਨਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਦੂषਿਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਮੰਤ੍ਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਮੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ । ਯੇ ਗੁਣਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮੇ ਜਗਨ੍ਮਾਤੁਰ੍ਯਥਾ ਤਥਾ
ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਆਦਿ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਗੁਣਾਂ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਗੁਣਾਃ ਸਾਧਕਵਰੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਤਾਤ ਵਾਯੁਧਾਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਗੁਣ, ਹੇ ਸਾਧਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਿਰਫ਼ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਧਾਰਣ ਦੀ ਉੱਤਮ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਂ ਧਾਰਣਾਖ੍ਯਂ ਤੁ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਮਮ । ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਵ੍ਯਾਂ ਚੇਤੋ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧਾਰਣਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ।
ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਜੀਵਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕ੍ਯਯੋਜਨਾਤ੍ । ਅਥਵਾ ਸਮਲਂ ਚੇਤੋ ਯਦਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਜੀਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਧੀ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਤਦਾਵਯਵਯੋਗੇਨ ਯੋਗੀ ਯੋਗਾਨ੍ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍ । ਮਦੀਯਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਾਵਙ੍ਗੇ ਤੁ ਮਧੁਰੇ ਨਗ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ; ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਮਿੱਠੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਾਨਜਯਾਤ੍ਪੁਨਃ । ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਰੂਪੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਨ੍ਮਨਃ
ਮੰਤ੍ਰੀ ਮਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਟਿਕਾਏ; ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਏ।
ਯਾਵਨ੍ਮਨੋ ਲਯਂ ਯਾਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾਂ ਸਂਵਿਦਿ ਪਰ੍ਵਤ । ਤਾਵਦਿष੍ਟਮਨੁਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਜਪਹੋਮੈਃ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਚਾਹੀਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਯੋਗੇਨ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਨਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਨ ਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾ ਹਿ ਸਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯੋਗ, ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਦ੍ਵਯੋਰਭ੍ਯਾਸਯੋਗੋ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਸਿਦ੍ਧਿਕਾਰਣਮ੍ । ਤਮਃ ਪਰਿਵृਤੇ ਗੇਹੇ ਘਟੋ ਦੀਪੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਅਭਿਆਸ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਾਯਾਵृਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਮਨੁਨਾ ਗੋਚਰੀਕृਤਃ । ਇਤਿ ਯੋਗਵਿਧਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਸਾਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾऽਧੁਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਟਿਭਿਃ
ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ।
ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਦਿਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਸਨੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਨਿਰਮਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ, ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ।
ਆਵਿਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਗੁਹਾਚਰਂ ਨਾਮ ਮਹਤ੍ਪਦਮ੍ । ਅਤ੍ਰੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਪਿਤਮੇਜਤ੍ਪ੍ਰਾਣਮਿषਚ੍ਚ ਯਤ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ, ਹਾਜ਼ਰ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ—ਜੋ ਹਿਲਦਾ, ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ, ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਏਤਜ੍ਜਾਨਥ ਸਦਸਦ੍ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਪਰਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦ੍ਵਰਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ । ਯਦਰ੍ਚਿਮਦ੍ਯਦਣੁਭ੍ਯੋऽਣੁ ਚ ਯਸ੍ਮਿਂਲ੍ਲੋਕਾ ਨਿਹਿਤਾ ਲੋਕਿਨਸ਼੍ਚ
ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਚੰਗਾ, ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਜਾਣੋ; ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦੁ ਵਾਙ੍ਮਨਃ । ਤਦੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਇਹੀ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਚ, ਅਮਰਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਸਮਝੋ।
ਧਨੁਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵੌਪਨਿषਦਂ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰਂ ਹ੍ਯੁਪਾਸਾਨਿਸ਼ਿਤਂ ਸਨ੍ਧਯੀਤ । ਆਯਮ੍ਯ ਤਦ੍ਭਾਵਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਦੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਧਨੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਚੁੱਕੋ; ਧਿਆਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਲਗਾਓ; ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ ਤੀਰ ਖਿੱਚੋ; ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਜਾਣੋ।