ਨਮਸ੍ਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਾਨਿ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਿਕੇ । ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਸਂਸਿਦ੍ਧੇ ਨਮੋ ਹ੍ਰੀਙ੍ਕਾਰਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਮ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਹ੍ਰੀੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਯਸ੍ਮਾਦੋषਧਯਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਦੇਵਾਃ ਸਮ੍ਭੂਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਏਵ ਚ । ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧਿਆ, ਪੰਛੀ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਵ੍ਰੀਹਿਯਵੌ ਤਪਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ऋਤਂ ਤਥਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ, ਚੌਲ ਤੇ ਜੌ, ਤਪ, ਭਰੋਸਾ, ਸੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਰੀਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਚਿषੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਿਧਃ ਸਪ੍ਤ ਏਵ ਚ । ਹੋਮਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤਥਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀਆਂ ਲੋਅਾਂ, ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਸੱਤ ਹੋਮ ਤੇ ਸੱਤ ਲੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਗਿਰਯਃ ਸਿਨ੍ਧਵਃ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤਿ ਚ । ਯਸ੍ਮਾਦੋषਧਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਸਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਯੂਪਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ । ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਜਨ, ਦীক্ষਾ, ਯੂਪ ਤੇ ਦਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਪृष੍ਠੇ ਚ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ । ਅਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਮਾਤਰ੍ਭੂਯੋ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਹੇਠਾਂ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ—ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਉਪਸਂਹਰ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਰੂਪਮੇਤਦਲੌਕਿਕਮ੍ । ਤਦੇਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਰੂਪਂ ਸੁਨ੍ਦਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ; ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਭੀਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਦਮ੍ਬਾ ਕृਪਾਰ੍ਣਵਾ । ਸਂਹृਤ੍ਯ ਰੂਪਂ ਘੋਰਂ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਵਿਆਸ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਦਇਆ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਵਰਾਭੀਤਿਧਰਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਕੋਮਲਮ੍ । ਕਰੁਣਾਪੂਰ੍ਣਨਯਨਂ ਮਨ੍ਦਸ੍ਮਿਤਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼, ਵਰ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਨਰਮ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਰੂਪਂ ਤਦਾ ਭੀਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣੇਮੁਸ੍ਤੇ ਹਰ੍षਗਦ੍ਗਦਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ
ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਵਿਰਾਡ੍ਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨਸਹਿਤਂ ਦੇਵਕृਤਤਤ੍ਸ੍ਤਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਕ੍ਵ ਯੂਯਂ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ ਵੈ ਕ੍ਵੇਦਂ ਰੂਪਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਭਕ੍ਤਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਾਦੀਦृਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਯਾ
ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵੇਖਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਵਰਣਨਾ।
ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨੈਰ੍ਯੋਗੈਰ੍ਨ ਦਾਨੈਸ੍ਤਪਸੇਜ੍ਯਯਾ । ਰੂਪਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਦਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕੇਵਲਂ ਮਤ੍ਕृਪਾਂ ਵਿਨਾ
ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਆਖਦੀ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ, ਮੰਦਭਾਗੀ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਕਿੱਥੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਰ ਜੀਵਤਾਮ੍ । ਉਪਾਧਿਯੋਗਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਾਦਿਕਮਪ੍ਯੁਤ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸੁਣੋ — ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਾਸੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਆਦਿ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਰੋਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੈਕਹੇਤਵਃ । ਨਾਨਾ ਯੋਨੀਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਖਦੁਃਖੈਸ਼੍ਚ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਸਂਸ੍ਕृਤਿਵਸ਼ਾਨ੍ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ । ਨਾਨਾਦੇਹਾਨ੍ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਖਦੁਃਖੈਸ਼੍ਚ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਦੇਤਸ੍ਯ ਨ ਵਿਰਾਮਃ ਕਦਾਪਿ ਹਿ । ਅਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਮੂਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਾਮਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਘੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਗਿਆਨ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਕੰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਾਯ ਯਤੇਤ ਨਿਯਤਂ ਨਰਃ । ਏਤਦ੍ਧਿ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਯਦਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਮੀਅਾਬੀ ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਸਮਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਦਸ਼ਾਪਿ ਚ । ਅਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਯੈਵ ਤੁ ਪਟੀਯਸੀ
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਕਰ੍ਮ ਤਜ੍ਜਂ ਨੋਪਾਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਰੋਧਾਭਾਵਤੋ ਗਿਰੇ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤਾਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਨਾਸ਼ੇ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨੈਵ ਭਾਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਕਰਮ ਜਾਂ ਉਪਾਸਨਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਆਸ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਅਨਰ੍ਥਦਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਤਤੋ ਰਾਗਸ੍ਤਤੋ ਦੋषਸ੍ਤਤੋऽਨਰ੍ਥੋ ਮਹਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਕਰਮ, ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦਯੇਨ੍ਨਰਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੇਵੇਹ ਕਰ੍ਮਾਣੀਤ੍ਯਤਃ ਕਰ੍ਮਾਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਦੇਵ ਹਿ ਕੈਵਲ੍ਯਮਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਮੁਚ੍ਚਯਃ । ਸਹਾਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਕਰ੍ਮ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਹਿਤਕਾਰਿ ਚ
ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਠੀਕ ਹੈ — ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਇਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ਵਿਰੋਧਾਨ੍ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਧृਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੇਦਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧृਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਕਰ੍ਮਸਮ੍ਭਵਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਲਾਪ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਗੰਢ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਯੌਗਪਦ੍ਯਂ ਨ ਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਵਿਰੋਧਾਤ੍ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਯੋਃ । ਤਮਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੋਰ੍ਯਦ੍ਵਦ੍ਯੌਗਪਦ੍ਯਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਿ
ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਚਾਨਣ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵੈਦਿਕਾਨਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਚਿਤ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸਾਰੇ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮੋ ਦਮਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ । ਤਾਵਤ੍ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਸ੍ਯੁਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ — ਕਰਮ ਇਤਨੇ ਹੀ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ।
ਤਦਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਦ੍ ਗੁਰੁਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿष੍ਠਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵੇਦਾਨ੍ਤਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰਯੇਤ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੈਦਾਂਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹੋ' ਵਰਗੇ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।