ਦੁਰ੍ਗਮਾਸੁਰਹਨ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗੇਤਿ ਮਮ ਨਾਮ ਯਃ । ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਤਿ ਮਾਯਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਸੌ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਦੁਰਗਮ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਨਾਂ 'ਦੁਰਗਾ' ਪਿਆ; ਜੋ ਕੋਈ 'ਸੌ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ' ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਬਹੁਨਾ ਸਾਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸਂਸੇਵ੍ਯਾਹਂ ਸਦਾ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਝ ਆਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ: ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਸਨ੍ਤੋषਂ ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਸਚ੍ਚਿਦਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਮਹਤ੍ । ਗੋਪਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵੀਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਤੀਂ ਸਮਾਰਾਧਯਿषੂਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਪਃਕਰਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੋਮਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨੀਯਂ ਮਯਾ ਕਿਯਤ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ । ਰਾਜਨ੍ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੱਡਿਆਈ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਭੂਤਿਮਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦੂਰ੍ਜਿਤਮੇਵ ਵਾ । ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਵਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਂਸ਼ਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹਿਮਾ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ।
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਰਾਜਾਨਃ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤੇਰੁਪਾਸਕਾਃ । ਸਂਸਾਰਤਰੁਮੂਲਸ੍ਯ ਕੁਠਾਰਾ ਅਭਵਨ੍ਨृਪ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ ਬਣ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਸੇਵ੍ਯਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਪਲਾਲਮਿਵ ਧਾਨ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਤ੍ਯਜੇਦਨ੍ਯਮਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਭੂਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਮਥ੍ਯ ਵੇਦਦੁਗ੍ਧਾਬ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਂ ਮਯਾ ਨृਪ । ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਰਤਨ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸਨਾਰੂਢਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾ ਕਾਪਿ ਦੇਵਤਾ । ਤਤ ਏਵ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸਨਂ ਕृਤਮ੍
ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਨ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕਂ ਵਸ੍ਤੁ ਵੇਦੇऽਵ੍ਯਕ੍ਤਮਿਤੀਰ੍ਯਤੇ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੋਤਂ ਚ ਪ੍ਰੋਤਂ ਚ ਸੈਵ ਸ਼੍ਰੀਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਜੁੜਿਆ ਤੇ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ੍ਰੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।
ਤਾਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨੈਵ ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਯਦਾ ਚਰ੍ਮਵਦਾਕਾਸ਼ਂ ਵੇष੍ਟਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਜਦ ਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟਣਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਐਸੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਾਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਤ ਏਵ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰਸ਼ਾਖਿਨਃ
ਉਸ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਤਦ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਆਵੇਗਾ; ਇਸੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਆ ਹੈ।
ਤੇ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਾਨੁਗਤਾ ਅਪਸ਼੍ਯ- ਨ੍ਦੇਵਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਵਗੁਣੈਰ੍ਨਿਗੂਢਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਤਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਹੇਤਵੇ । ਲਜ੍ਜਯਾ ਵਾ ਭਯੇਨਾਪਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਪ੍ਰੇਮਯੁਕ੍ਤਯਾ । ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਨੋ ਹृਦਿ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਲਈ, ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਲੱਜਾ, ਡਰ, ਭਗਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ—
ਤਨ੍ਨਿष੍ਠਸ੍ਤਤ੍ਪਰੋ ਭੂਯਾਦਿਤਿ ਵੇਦਾਨ੍ਤਡਿਣ੍ਡਿਮਃ । ਯੇਨ ਕੇਨ ਮਿषੇਣਾਪਿ ਸ੍ਵਪਂਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਵ੍ਰਜਨ੍ਨਪਿ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਉਚਾਰ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਵੀ, ਸੋਇਆ, ਖੜਾ, ਜਾਂ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ—
ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ਸਤਤਂ ਦੇਵੀਂ ਸ ਵੈ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਭਜ ਰਾਜਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੋ।
ਵਿਰਾਡ੍ਰੂਪਾਂ ਸੂਤ੍ਰਰੂਪਾਂ ਤਥਾਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮਿਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਸੋਪਾਨਕ੍ਰਮਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਤੁ ਚੇਤਸਿ
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਸੂਤਰ-ਰੂਪ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ।
ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਆਰਾਧਯ ਪਰਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋਲ੍ਲਾਸਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਸਤ, ਚਿਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਤਲਯੋ ਯਃ ਸ ਤਸ੍ਯਾ ਆਰਾਧਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਰਾਜਨ੍ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚਰਿਤਂ ਮਯਾ
ਮਨ ਦਾ ਲੈਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਗਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਣਾਂ ਸੂਰ੍ਯਸੋਮਵਂਸ਼ਜਾਨਾਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ । ਪਾਵਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਦਂ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਦਂ ਸਦ੍ਗਤਿਪ੍ਰਦਮ੍
ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ, ਧਰਮ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਗੌਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਾਮ੍ਬਯਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ? ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੌਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਾਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ—
ਹਰਾਯ ਹਰਯੇ ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਾਭਿਪਦ੍ਮੋਦ੍ਭਵਾਯ ਚ । ਤੁषਾਰਾਦ੍ਰੇਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਗੌਰੀ ਕਨ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਹਰਾ ਨੂੰ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਤੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਵੀ; ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਗੌਰੀ ਤੁਸ਼ਾਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਧੇਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਯੇਤਿ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮੂਲਦੇਵ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਕਥਂ ਕਨ੍ਯਾਤ੍ਵਮਨ੍ਯਯੋਃ
ਕ੍ਰੀਮ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਮਹਿਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਮੂਲ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਦੋਹਾਂ ਧੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀਆਂ?
ਅਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਮਿਦਂ ਭਾਤਿ ਸਂਸ਼ਯੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਛਿਨ੍ਧਿ ਜ੍ਞਾਨਾਸਿਨਾ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਜੀ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ ਰਹੱਸ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਕਹਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਦੇਵੀਤ੍ਰਯਂ ਯਦਾ ਦੇਵਤ੍ਰਯਾਯਾਦਾਤ੍ਪਰਾਮ੍ਬਿਕਾ । ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸृष੍ਟਿਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮਯੇ ਰਾਜਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਾ ਹਾਲਾਹਲਾਭਿਧਾਃ । ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮਾ ਜਾਤਾਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਤੈਰ੍ਜਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇਕ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ, ਹਾਲਾਹਲ ਨਾਮ ਦੇ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।