ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਸ ਸੁਖਂ ਲਭਤੇऽਨ੍ਵਹਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸੁਤਾਰ੍ਥੀ ਸੁਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਭਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥੀਂ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਚਰਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਪਾਦਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ – ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਾ ਕੁਤੋ ਜਾਤਾ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਸ਼ਿਵਾ । ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਵਦ ਮੁਨੇ ਸਾਰ੍ਥਕਂ ਜਨ੍ਮ ਮੇ ਕੁਰੁ
ਮੁਨੇ! ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਕਿੱਥੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਕੋ ਹਿ ਦੇਵ੍ਯਾ ਗੁਣਾਞ੍ਛृਣ੍ਵਂਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਧੀਃ । ਪਦੇ ਪਦੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਕੌਣ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ? ਹਰ ਪਗ ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਸਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤਵਾਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ।
ਦੁਰ੍ਗਮਾਖ੍ਯੋ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤੋ ਰੁਰੁਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਖਲਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੁਰਗਮ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੜਾ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੁ ਬਲਂ ਵੇਦੋ ਨਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਸੁਰਾ ਅਪਿ ਨਂਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਵਿਧੇਯਂ ਤਾਵਦੇਵ ਤਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਦ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਤਤ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਂ ਗਤਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹਿਮਾਲਯੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਹਸ੍ਰਵਰ੍षਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚਕਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਾਸ੍ਤੁ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਃ ਸਸੁਰਾਸੁਰਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਵੀ, ਸੜ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਂਸਾਰੂਢਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਯਯੌ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਖਪਙ੍ਕਜਃ
ਫਿਰ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਹੰਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਂ ਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ੍ਫੁਟਮਾਹ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦ ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਸੀ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਫ ਆਖਿਆ – 'ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਸੋ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।'
ਤਵਾਦ੍ਯ ਤਪਸਾ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰਦੇਸ਼ੋऽਹਮਾਗਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾਦ੍ਵਾਣੀਂ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਃ ਸ ਸਮਾਧਿਤਃ
'ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਵਵ੍ਰੇ ਵੇਦਾਨ੍ਦੇਹਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਸੁਰੇष੍ਵਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ – 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਵੇਦ ਦੇ ਦਿਓ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ।'
ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤੁ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯੇ ਮਮ ਸਨ੍ਤੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਬਲਂ ਚ ਦੇਹਿ ਯੇਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਪਰਾਜਯਃ
'ਮਹਾਂਦੇਵ! ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਤਾਕਤ ਵੀ ਦੇ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਾਂ।'
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਵਚੋ ਵਦਨ੍ । ਜਗਾਮ ਸਤ੍ਯਲੋਕਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਪ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਮृਤਾ ਵੇਦਰਾਸ਼ਯਃ । ਸ੍ਨਾਨਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਹੋਮਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਯਜ੍ਞਜਪਾਦਯਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦ ਭੁੱਲ ਗਏ। ਨਿੱਤ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਸੰਧਿਆ, ਹਵਨ, ਸ਼ਰਾਧ, ਯੱਗ ਤੇ ਜਪ ਸਭ ਮੁੱਕ ਗਏ।
ਵਿਲੁਪ੍ਤਾ ਧਰਣੀਪृष੍ਠੇ ਹਾਹਾਕਾਰੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਕਿਮਿਦਂ ਕਿਮਿਦਂ ਚੇਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾ ਊਚੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। 'ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?' ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵੇਦਾਭਾਵਾਤ੍ਤਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਇਤਿ ਭੂਮੌ ਮਹਾਨਰ੍ਥੇ ਜਾਤੇ ਪਰਮਦਾਰੁਣੇ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਬੜੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ—
ਨਿਰ੍ਜਰਾਃ ਸਜਰਾ ਜਾਤਾ ਹਵਿਰ੍ਭਾਗਾਦ੍ਯਭਾਵਤਃ । ਰੁਰੋਧ ਸ ਤਦਾ ਦੈਤ੍ਯੋ ਨਗਰੀਮਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਹਵਨ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਅਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਵਜ੍ਰਦੇਹਾਸੁਰੇਣ ਚ । ਪਲਾਯਨਂ ਤਦਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਨਿਰ੍ਜਰਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਨਿਲਯਂ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਰਤ੍ਨਸਾਨੁਗੁਹਾਸੁ ਚ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਪਰਾਮ੍ਬਿਕਾਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਨਦਿਹੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਗ੍ਨੌ ਹੋਮਾਦ੍ਯਭਾਵਾਤ੍ਤੁ ਵृष੍ਟ੍ਯਭਾਵੋऽਪ੍ਯਭੂਨ੍ਨृਪ । ਵृष੍ਟੇਰਭਾਵੇ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਂ ਨਿਰ੍ਜਲਂ ਚਾਪਿ ਭੂਤਲਮ੍
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਆਦਿਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਮੀਂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਿਆ; ਤੇ ਮੀਂਹ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕ ਕੇ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਈ।
ਕੂਪਵਾਪੀਤਡਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸਰਿਤਃ ਸ਼ੁष੍ਕਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰਿਯਂ ਰਾਜਨ੍ਨਭੂਚ੍ਚ ਸ਼ਤਵਾਰ੍षਿਕੀ
ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬ, ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਦਰਿਆ—all ਸੁੱਕ ਗਏ; ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸੁੱਕਾ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਧਾ ਗੋਮਹਿष੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾ । ਗृਹੇ ਗृਹੇ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਭਵਚ੍ਛਵਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਬਹੁਤ ਜੀਆਂ ਜਾਨਵਰ, ਗਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ ਆਦਿਕ ਮਰ ਗਏ; ਤੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ।
ਅਨਰ੍ਥੇ ਤ੍ਵੇਵਮੁਦ੍ਭੂਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚੇਤਸਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਰਿਰਾਧਯਿषਵਃ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸਮਾਧਿਧ੍ਯਾਨਪੂਜਾਭਿਰ੍ਦੇਵੀਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰਨ੍ਵਹਮ੍ । ਨਿਰਾਹਾਰਾਸ੍ਤਦਾਸਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੁਃ
ਉਹ ਸਮਾਧੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਮਹੇਸ਼ਾਨਿ ਪਾਮਰੇषੁ ਜਨੇषੁ ਹਿ । ਸਰ੍ਵਾਪਰਾਧਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਨੈਤਚ੍ਛ੍ਲਾਘ੍ਯਂ ਤਵਾਮ੍ਬਿਕੇ
ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਇਹ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ; ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਕੋਪਂ ਸਂਹਰ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮਿਰੂਪਿਣਿ । ਤ੍ਵਯਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਤੇऽਯਂ ਕਰੋਤਿ ਸ ਤਥਾ ਜਨਃ
ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਲੋਕ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨ੍ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਿਂ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥਾਸਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ? ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ।