ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਾਨਪਾਸ੍ਯੈਵਂ ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦਿਵਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਪਾਨਂ ਗੋਵਧਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਸ੍ਤਥਾ
"ਉਹ ਇੰਝ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਜਾਵਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਨਾ, ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ,
ਤੁਲ੍ਯਮੇਭਿਰ੍ਮਹਤ੍ਪਾਪਂ ਭਕ੍ਤਤ੍ਯਾਗਾਦੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਭਜਨ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਮਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਯਜਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਥਂ ਸੁਖਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਤੈਰ੍ਵਿਨਾ ਨ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਕ੍ਰ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜ । ਯਦਿ ਤੇ ਸਹਿਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮਯਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲ। ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਵਰਗ ਜਾ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ।
ਤਤੋऽਹਮਪਿ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨਰਕਂ ਵਾਪਿ ਤੈਃ ਸਹ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਬਹੂਨਿ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵੈ ਨृਪ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਨਰਕ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਕਥਂ ਸਙ੍ਘਾਤਭੋਜ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਭੂਪ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਭੀਪ੍ਸਸਿ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨृਪੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਤੂੰ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਸ਼ਕਰ, ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਯਜਤੇ ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞੈਃ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਤਚ੍ਚ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਮਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਪਦਾਦਾਨ੍ਨ ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਾਨਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਿਪ੍ਸਯਾ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਮਮ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਤਿ ਸੁਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਸਵਰਗ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਮੈਂ ਕੀਤਾ—
ਦਤ੍ਤਮਿष੍ਟਮਥੋ ਜਪ੍ਤਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਤੈਸ੍ਤਦਸ੍ਤੁ ਨਃ । ਬਹੁਕਾਲੋਪਭੋਜ੍ਯਂ ਚ ਫਲਂ ਯਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਗਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦਿਤਾ, ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂ ਜਪਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਜੋ ਫਲ ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਾਧੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ।
ਤਦਸ੍ਤੁ ਦਿਨਮਪ੍ਯੇਕਂ ਤੈਃ ਸਮਂ ਤ੍ਵਪ੍ਰਸਾਦਤਃ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੇਰਾ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਸਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਾ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਗਾਧਿਜਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨਗਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਇੰਝ ਹੋਵੇਗਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਕਰ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਕਟੇ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਃ । ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਜਨਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ — ਲੋਕੋ, ਜਲਦੀ ਆਓ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਯੁष੍ਮਾਭਿਰੇਵ ਤੁ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਨਗਰਵਾਸਿਨਃ
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—
ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਪਰੋ ਦਿਵਮਾਰੁਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਭੂਪਤੇਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਆਖਿਆ — ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਓ। ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—
ਯੇ ਸਂਸਾਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਧੁਰਂ ਸ੍ਵਸੁਤੇषੁ ਵੈ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸੋ ਦਿਵਮਾਰੁਰੁਹੁਰ੍ਜਨਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਕਤਾ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੂਢਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਸ੍ਵਰਵਿਗ੍ਰਹਾਃ । ਤਦਾ ਸਮ੍ਭੂਤਹਰ੍षਾਸ੍ਤੇ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਸਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषਿਚ੍ਯ ਤਨਯਂ ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਖ੍ਯੇ ਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਨਾਂ ਸੁਹਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਨਯਂ ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯਾਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਚ । ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਲਭ੍ਯਾਂ ਵਿਪੁਲਾਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਨਮੁੱਲ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣ ਔਖੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੁਲਾਂ ਵਿਮਾਨੇ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਆਸਾਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਕਾਮਗਮੇ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਘਣ੍ਟਾਵਿਰਾਜਿਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੋਖੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਰ੍ਹਿ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸ਼੍ਲੋਕਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਦਾ ਜਗੌ । ਦੈਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯੋ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਅਹੋ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਹੋ ਦਾਨਫਲਂ ਮਹਤ੍ । ਯਦਾਗਤੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਲੋਕਤਾਮ੍
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਵਾਹ, ਧੀਰਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ! ਵਾਹ, ਦਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ! ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ!
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਸ ਸੁਖਂ ਲਭਤੇऽਨ੍ਵਹਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸੁਤਾਰ੍ਥੀ ਸੁਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਭਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥੀਂ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਚਰਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਪਾਦਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ – ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਾ ਕੁਤੋ ਜਾਤਾ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਸ਼ਿਵਾ । ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਵਦ ਮੁਨੇ ਸਾਰ੍ਥਕਂ ਜਨ੍ਮ ਮੇ ਕੁਰੁ
ਮੁਨੇ! ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਕਿੱਥੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਕੋ ਹਿ ਦੇਵ੍ਯਾ ਗੁਣਾਞ੍ਛृਣ੍ਵਂਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਧੀਃ । ਪਦੇ ਪਦੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਕੌਣ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ? ਹਰ ਪਗ ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਸਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤਵਾਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ।
ਦੁਰ੍ਗਮਾਖ੍ਯੋ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤੋ ਰੁਰੁਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਖਲਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੁਰਗਮ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੜਾ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੁ ਬਲਂ ਵੇਦੋ ਨਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਸੁਰਾ ਅਪਿ ਨਂਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਵਿਧੇਯਂ ਤਾਵਦੇਵ ਤਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਦ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਤਤ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਂ ਗਤਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹਿਮਾਲਯੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਹਸ੍ਰਵਰ੍षਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚਕਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਾਸ੍ਤੁ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਃ ਸਸੁਰਾਸੁਰਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਵੀ, ਸੜ ਗਏ।