ਅਯੋਨਿਜੋऽਹਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਯੋਨੌ ਮੇ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਮਤਿਃ । ਨ ਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਗ੍ਰੇऽਪਿ ਯੋਨਾਵੇਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਮੈਂ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਲਗਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੱਗੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਟ੍ਸੁਖਂ ਕਿਮੁ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਸੁਖਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨ ਭਵਤ੍ਯਤਿਲੋਲੁਪਃ
ਆਤਮਕ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਲ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਜੋ ਆਤਮ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਠਿਤਾ ਵੇਦਾ ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ । ਹਿਂਸਾਮਯਾਸ੍ਤੇ ਪਤਿਤਾਃ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਏ; ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮਗ੍ਨੋ ਗृਹਾਰ੍ਣਵੇ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਗ੍ਰਸ੍ਤਹृਦਯਃ ਕਥਂ ਤਾਰਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰੋਗਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਯਥਾ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪਰਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ । ਤਥਾ ਗੁਰੁਰ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਮੇ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਯਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਗੁਰੂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇਕ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਗੁਰਵੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਮੁਪਾਗਤਃ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਬੋਧੇਨ ਭੀਤਂ ਸਂਸਾਰਸਰ੍ਪਤਃ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ ਲੈ।
ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਘੋਰੇ ਭ੍ਰਮਣਂ ਨਭਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਨ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰਮਣਂ ਕ੍ਯਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਿ
ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਤਾਤ ਸਂਸਾਰੇ ਨਿਜਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਚਾਰਣਾਤ੍ । ਮੂਢਾਨਾਂ ਸੁਖਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਵਿਟ੍ਸੁ ਕੀਟਸੁਖਂ ਯਥਾ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ? ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਤਾਂ ਮਲ ਵਿਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਸਾਰੇ ਰਾਗਿਣਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰੋ ਨ ਮੂਰ੍ਖੋऽਸ੍ਤਿ ਸਧਰ੍ਮਾ ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਸੂਕਰੈਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਗਧਿਆਂ ਤੇ ਸੂਅਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਧੀਤ੍ਯ ਚ । ਬਧ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਸਂਸਾਰੇ ਕੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਮਾਨਵਃ
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਲੋਕੇ ਕ੍ਵਚਿਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਗृਹਾਸਕ੍ਤਃ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਪਰਿਗੀਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਅਜਬ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤ-ਪਤਨੀ ਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਸੋਂ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਯਃ ਸਂਸਾਰੇ ਨਰੋ ਮਾਯਾਗੁਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਸ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸ ਚ ਮੇਧਾਵੀ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਂ ਗਤੋ ਹਿ ਸਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵृਥਾਧ੍ਯਯਨੇਨਾਤ੍ਰ ਦृਢਬਨ੍ਧਕਰੇਣ ਚ । ਪਠਿਤਵ੍ਯਂ ਤਦੇਵਾਸ਼ੁ ਮੋਚਯੇਦ੍ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਇਥੇ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗृਹਂ ਤੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਕ੍ਵ ਸੁਖਂ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਤੇਨ ਭੀਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਪਿਤਃ
ਘਰ ਨੂੰ ਘਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਧਨ ਦੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਯੇऽਬੁਧਾ ਮਨ੍ਦਮਤਯੋ ਵਿਧਿਨਾ ਮੁषਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁषਂ ਜਨ੍ਮ ਪੁਨਰ੍ਬਨ੍ਧਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਜੋ ਅਜਾਣ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਠੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੁੜ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨ ਗृਹਂ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਂ ਬਨ੍ਧਨੇ ਨ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਮਨਸਾ ਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਪਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਘਰ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਧਨਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਗृਹਸ੍ਥੋऽਪਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕृਤ੍ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜੋ ਘਰਵਾਲਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤਃ । ਗृਹਸ੍ਥਂ ਸਮੁਪਾਸਨ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਤਿਕ੍ਰਮੇ ਸਦਾ
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਯਤੀ, ਵਨਵਾਸੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰਵਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚਾਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਵਾਚਾ ਸੂਨृਤਯਾ ਤਥਾ । ਉਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਦੇਣ, ਸਚੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਨਾਲ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਚ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਵਸਿष੍ਠਾਦਿਭਿਰਾਚਾਰ੍ਯੈਰ੍ਜ੍ਞਾਨਿਭਿਃ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਘਰਵਾਲੇ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—even ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੀ।
ਕਿਮਸਾਧ੍ਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਸਜ੍ਜਨ੍ਮ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਤਿ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ? ਜੇ ਉਹ ਸੁਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਚ੍ਛੇਦਿਤਿ ਧਰ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਧਾਯ ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਿਭਾ, ਤੇ ਆਲਸੀ ਨਾ ਹੋ।
ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸੁਤ । ਪੁਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਚ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰਵਾਸੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਗृਹਂ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰ। ਵਨਵਾਸੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਹਾਭਾਗ ਮਾਦਕਾਨਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਅਦਾਰਸ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਮਨਸਾ ਸਹ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਪੱਕਾ ਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮਨ ਸਮੇਤ ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਰੋਕਣ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਰਾਨ੍ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਜ੍ਜਯਾਯ ਮਹਾਮਤੇ । ਵਾਰ੍ਧਕੇ ਤਪ ਆਤਿष੍ਠੇਦਿਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਧਾਪੇ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗ ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾਤਿਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ । ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ।
ਮੋਹਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਨੇ ਮੇਨਕਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਲਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯਜਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਉੱਚ ਤਪ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਨਕਾ ਵਲੋਂ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਜਨਮੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਾਸ਼ਸੁਤਾਂ ਕਾਲੀਂ ਪਿਤਾ ਮਮ ਪਰਾਸ਼ਰਃ । ਕਾਮਬਾਣਾਰ੍ਦਿਤਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਜਗ੍ਰਾਹੋਡੁਪੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ, ਜਹਾਜ਼ ਕੋਲ ਖੜੀ ਮਛੀਰੇ ਦੀ ਧੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਸ੍ਵਸੁਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਬਾਣਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ । ਧਾਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ਼੍ਚ ਨਿਵਾਰਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ; ਪਰ ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।