ਕृਤ੍ਵਾ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸੁਖਿਨਂ ਕੁਰੁ ਮਾਂ ਸ਼ੁਕ । ਆਸ਼ਾ ਮੇ ਮਹਤੀ ਪੁਤ੍ਰ ਪੂਰਯਸ੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ
'ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਸੁਕ ਪੁੱਤਰ; ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ।'
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਮਯੋਨਿਜਃ । ਦੇਵਰੂਪੀ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ੁਕ
'ਤੂੰ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਚਾ, ਸੁਕ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਵਾਦਿਨਮਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੁਕਸ੍ਤਦਾ । ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਸੋऽਤਿਰਕ੍ਤਂ ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪਿਤਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਵਿਆਸ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁਕ, ਜੋ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਪਰ ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਵਦਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਮਤੇ । ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ਼ਾਧਿ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਮਾਂ ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਾਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਲਮ੍
ਸੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵੇਦਵਿਆਸ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ? ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਯਤ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਤਿਦੁਃਖੇਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਰਾਧਨੇਨ ਚ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁੱਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਿਆ; ਤੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤ੍ਵਾਥ ਭੂਪਤਿਮ੍ । ਸੁਖਂ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੌਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹਰੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣ।
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਾਤ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਦੁਃਖਵਿਦ੍ਧਂ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਕਿਲ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ? ਦੱਸੋ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਤਾਂ ਜਿਸ ਸੁਖ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਾਮਿ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ । ਸੁਖਂ ਕਿਂ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਰਤੰਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ?
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਲੋਹਕਾष੍ਠਾਦਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਰ੍ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪੁੱਤ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਮ੍ਭਵੋ ਦੇਹੋ ਨਾਰੀਣਾਂ ਤਨ੍ਮਯਸ੍ਤਥਾ । ਕਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਬੁਧਃ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਮੂਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਕਿਉਂ ਲੈਣਗੇ?
ਅਯੋਨਿਜੋऽਹਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਯੋਨੌ ਮੇ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਮਤਿਃ । ਨ ਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਗ੍ਰੇऽਪਿ ਯੋਨਾਵੇਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਮੈਂ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਲਗਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੱਗੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਟ੍ਸੁਖਂ ਕਿਮੁ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਸੁਖਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨ ਭਵਤ੍ਯਤਿਲੋਲੁਪਃ
ਆਤਮਕ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਲ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਜੋ ਆਤਮ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਠਿਤਾ ਵੇਦਾ ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ । ਹਿਂਸਾਮਯਾਸ੍ਤੇ ਪਤਿਤਾਃ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਏ; ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮਗ੍ਨੋ ਗृਹਾਰ੍ਣਵੇ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਗ੍ਰਸ੍ਤਹृਦਯਃ ਕਥਂ ਤਾਰਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰੋਗਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਯਥਾ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪਰਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ । ਤਥਾ ਗੁਰੁਰ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਮੇ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਯਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਗੁਰੂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇਕ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਗੁਰਵੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਮੁਪਾਗਤਃ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਬੋਧੇਨ ਭੀਤਂ ਸਂਸਾਰਸਰ੍ਪਤਃ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ ਲੈ।
ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਘੋਰੇ ਭ੍ਰਮਣਂ ਨਭਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਨ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰਮਣਂ ਕ੍ਯਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਿ
ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਤਾਤ ਸਂਸਾਰੇ ਨਿਜਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਚਾਰਣਾਤ੍ । ਮੂਢਾਨਾਂ ਸੁਖਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਵਿਟ੍ਸੁ ਕੀਟਸੁਖਂ ਯਥਾ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ? ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਤਾਂ ਮਲ ਵਿਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਸਾਰੇ ਰਾਗਿਣਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰੋ ਨ ਮੂਰ੍ਖੋऽਸ੍ਤਿ ਸਧਰ੍ਮਾ ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਸੂਕਰੈਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਗਧਿਆਂ ਤੇ ਸੂਅਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਧੀਤ੍ਯ ਚ । ਬਧ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਸਂਸਾਰੇ ਕੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਮਾਨਵਃ
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਲੋਕੇ ਕ੍ਵਚਿਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਗृਹਾਸਕ੍ਤਃ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਪਰਿਗੀਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਅਜਬ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤ-ਪਤਨੀ ਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਸੋਂ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਯਃ ਸਂਸਾਰੇ ਨਰੋ ਮਾਯਾਗੁਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਸ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸ ਚ ਮੇਧਾਵੀ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਂ ਗਤੋ ਹਿ ਸਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵृਥਾਧ੍ਯਯਨੇਨਾਤ੍ਰ ਦृਢਬਨ੍ਧਕਰੇਣ ਚ । ਪਠਿਤਵ੍ਯਂ ਤਦੇਵਾਸ਼ੁ ਮੋਚਯੇਦ੍ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਇਥੇ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗृਹਂ ਤੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਕ੍ਵ ਸੁਖਂ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਤੇਨ ਭੀਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਪਿਤਃ
ਘਰ ਨੂੰ ਘਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਧਨ ਦੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਯੇऽਬੁਧਾ ਮਨ੍ਦਮਤਯੋ ਵਿਧਿਨਾ ਮੁषਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁषਂ ਜਨ੍ਮ ਪੁਨਰ੍ਬਨ੍ਧਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਜੋ ਅਜਾਣ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਠੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੁੜ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨ ਗृਹਂ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਂ ਬਨ੍ਧਨੇ ਨ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਮਨਸਾ ਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਪਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਘਰ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਧਨਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਗृਹਸ੍ਥੋऽਪਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕृਤ੍ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜੋ ਘਰਵਾਲਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤਃ । ਗृਹਸ੍ਥਂ ਸਮੁਪਾਸਨ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਤਿਕ੍ਰਮੇ ਸਦਾ
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਯਤੀ, ਵਨਵਾਸੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰਵਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚਾਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਵਾਚਾ ਸੂਨृਤਯਾ ਤਥਾ । ਉਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਦੇਣ, ਸਚੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਨਾਲ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਚ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਵਸਿष੍ਠਾਦਿਭਿਰਾਚਾਰ੍ਯੈਰ੍ਜ੍ਞਾਨਿਭਿਃ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਘਰਵਾਲੇ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—even ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੀ।