ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਤਂ ਨਿਜਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ । ਯੂਥਭ੍ਰष੍ਟਾ ਕੁਰਙ੍ਗੀਵ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਸੌਰਭੀ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ ਹਰਣੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਗਾਂ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਬਹਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਜਂ ਸੁਤਮ੍ । ਸ਼ਯਾਨਂ ਰਙ੍ਕਵਦ੍ਭੂਮੌ ਕਾष੍ਠਦਰ੍ਭਤृਣੋਪਰਿ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ, ਘਾਹ ਤੇ ਤਿਨਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵਿਲਲਾਪਾਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ । ਏਹਿ ਮੇ ਸਮ੍ਮੁਖਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋषਿਤੋऽਸਿ ਵਦਾਧੁਨਾ
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਈ: "ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ? ਹੁਣ ਕੁਝ ਬੋਲ।"
ਆਯਾਸ੍ਯਭਿਮੁਖੋ ਨਿਤ੍ਯਮਮ੍ਬੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਖਲਤ੍ਪਦਾ ਤਸ੍ਯ ਪਪਾਤੋਪਰਿ ਮੂਰ੍ਛਿਤਾ
"ਆ ਮਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ," ਇਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਖਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਲੜਖੜਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਪੁੱਤ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਨਃ ਸਾ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਬਾਲਕਮ੍ । ਤਨ੍ਮੁਖੇ ਵਦਨਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਰੁਰੋਦਾਰ੍ਤਸ੍ਵਨੈਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਾਡਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਸ੍ਤਕਸ੍ਯੋਦਰਸ੍ਯ ਚ । ਹਾ ਬਾਲ ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ਵਤ੍ਸ ਹਾ ਕੁਮਾਰਕ ਸੁਨ੍ਦਰ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਪੇਟ ਥੱਪਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: "ਹਾਏ ਪੁੱਤ, ਹਾਏ ਬੱਚਾ, ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਲਾਡਲੇ, ਹਾਏ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤ!"
ਹਾ ਰਾਜਨ੍ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯੇਮਂ ਬਾਲਕਂ ਨਿਜਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਾਂਸਂ ਭੂਤਲੇ ਪਤਿਤਂ ਮृਤਮ੍
ਹਾਏ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਆਪਣਾ ਇਹ ਪੁੱਤ ਵੇਖ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਰਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੀ।
ਤਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮੁਖਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਯੋ ਜੀਵਿਤਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਨਿਰ੍ਜੀਵਵਦਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਛਿਤਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਜੀਊਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ਨਿਰਜੀਵ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਹਸ੍ਤੇਨ ਵਦਨਂ ਗृਹ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵਮਭਾषਤ । ਸ਼ਯਨਂ ਤ੍ਯਜ ਹੇ ਬਾਲ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਾਗृਹਿ ਭੀषਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਫੜ ਕੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਪੁੱਤਰ, ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਲਦੀ ਉੱਠ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।'
ਨਿਸ਼ਾਰ੍ਧਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਚੇਦਂ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ । ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਡਾਕਿਨੀਯੂਥਨਾਦਿਤਮ੍
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਗਿਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਡਾਇਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਚਹੁੰਫੇ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਗਤਾਨ੍ਯਸ੍ਤਾਤ੍ਤ੍ਵਮੇਕਸ੍ਤੁ ਕੁਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤਨ੍ਵੀ ਕਰੁਣਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਹ
ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? (ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ-) ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਔਰਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।
ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ਬਾਲ ਹਾ ਵਤ੍ਸ ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯ ਕੁਮਾਰਕ । ਰੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਬ੍ਦਂ ਮੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸਿ
'ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਰੋਹਿਤ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ! ਏ ਪੁੱਤ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?'
ਤਵਾਹਂ ਜਨਨੀ ਵਤ੍ਸ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਮ੍ । ਦੇਸ਼ਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸ੍ਵਵਿਕ੍ਰਯਾਤ੍
'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਦੇਸ ਤੋਂ ਕੱਢੀ ਹੋਈ, ਰਾਜ ਪਦ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਵੇਚੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।'
ਯਦ੍ਦਾਸੀਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਜੀਵਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰ ਕੇਵਲਮ੍ । ਤੇ ਜਨ੍ਮਸਮਯੇ ਵਿਪ੍ਰੈਰਾਦਿष੍ਟਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਨਾਗਤਮ੍
'ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਬਣ ਕੇ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਝਲਕ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ।'
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਃ ਪृਥਿਵੀਰਾਜਃ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ਼ੌਰ੍ਯਦਾਨਰਤਿਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਗੁਰੁਦੇਵਦ੍ਵਿਜਾਰ੍ਚਕਃ
'ਉਹ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਦਾਨੀ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਗੁਰੂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।'
ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਕृਤ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸਕਲਂ ਜਾਤਮਸਤ੍ਯਮਧੁਨਾ ਸੁਤ
'ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।'
ਚਕ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਯਾਵਾਤਪਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਧ੍ਵਜਾਃ । ਤਵ ਪਾਣਿਤਲੇ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਸ਼ਸ਼੍ਚਾਮਰਂ ਤਥਾ
'ਚੱਕਰ, ਮੱਛੀ, ਛਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਸਵਸਤਿਕ, ਝੰਡਾ, ਘੜਾ ਤੇ ਚਾਮਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਤੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਪੁੱਤਰ।'
ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਵਦ੍ਧਸ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਚ । ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮੋਘਾਨਿ ਸਞ੍ਜਾਤਾਨ੍ਯਧੁਨਾ ਸੁਤ
'ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਫੋਕਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।'
ਹਾ ਰਾਜਨ੍ਪृਥਿਵੀਨਾਥ ਕ੍ਵ ਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਕ੍ਵ ਤੇ ਸਿਂਹਾਸਨਂ ਛਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵ ਤੇ ਖਡ੍ਗਃ ਕ੍ਵ ਤਦ੍ਧਨਮ੍
'ਹਾਏ ਰਾਜਾ! ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਤੇਰਾ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਛਤਰੀ, ਤੇਰੀ ਤਲਵਾਰ, ਤੇ ਉਹ ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?'
ਕ੍ਵ ਸਾਯੋਧ੍ਯਾ ਕ੍ਵ ਹਰ੍ਮ੍ਯਾਣਿ ਕ੍ਵ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਪ੍ਰਜਾਃ । ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸਿ ਰੇ
'ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਹ ਮਹਲ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?'
ਹਾ ਕਾਨ੍ਤ ਹਾ ਨृਪਾਗਚ੍ਛ ਪਸ਼੍ਯੇਮਂ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਯੇਨ ਤੇ ਰਿਙ੍ਗਤਾ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਂਕੁਮੇਨਾਵਲੇਪਿਤਮ੍
'ਹਾਏ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਹਾਏ ਰਾਜਾ! ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਸੀ।'
ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਰਜਃਪਙ੍ਕੈਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਮਲਿਨੀਕृਤਮ੍ । ਯੇਨ ਤੇ ਬਾਲਭਾਵੇਨ ਮृਗਨਾਭਿਵਿਲੇਪਿਤਃ
'ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਚੌੜਾ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਸਤੂਰੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।'
ਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤੋ ਭਾਲਤਿਲਕਸ੍ਤਵਾਙ੍ਕਸ੍ਥੇਨ ਭੂਪਤੇ । ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮृਦਾ ਲਿਪ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵੈ ਚੁਮ੍ਬਿਤਂ ਮਯਾ
'ਜਦ ਉਹ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਸੀ, ਰਾਜਾ, ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਦੀ ਤਿਲਕ ਲੁੱਟ ਗਿਆ; ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ, ਜੋ ਕਦੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ ਸੀ।'
ਤਨ੍ਮੁਖਂ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇ ਕੀਟੈਰ੍ਵਿਦੂषਿਤਮ੍ । ਹਾ ਰਾਜਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭੁਵਿਸ੍ਥਂ ਰਙ੍ਕਵਨ੍ਮृਤਮ੍
'ਹੁਣ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੀੜਿਆਂ ਨੇ ਮੈਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਏ ਰਾਜਾ, ਵੇਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੰਗਤੇ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੈ।'
ਹਾ ਦੇਵ ਕਿਂ ਮਯਾ ਕृਤ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਪੂਰ੍ਵਭਵਾਨ੍ਤਰੇ । ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਫਲਸ੍ਯੇਹ ਨ ਪਾਰਮੁਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ
'ਹਾਏ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।'
ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ਵਤ੍ਸ ਕਾ ਕੁਮਾਰਕ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਏਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਾਪਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਗਰਪਾਲਕਾਃ
'ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤ!' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ...
ਜਾਗृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੀਯੁਃ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ । ਜਨਾ ਊਚੁਃ - ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਾਯਂ ਪਤਿਸ੍ਤੇ ਕੁਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਗ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਆ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?'
ਏਕੈਵ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਿਹ ਰੋਦਿषਿ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਥ ਸਾ ਤਨ੍ਵੀ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
'ਤੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਡਰ-ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੱਥੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ — ਕਿਉਂ?' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਨਾਜੁਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ।
ਭੂਯੋऽਪਿ ਪृष੍ਟਾ ਸਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧੀਭੂਤਾ ਬਭੂਵ ਹ । ਵਿਲਲਾਪਾਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਰੁਪ੍ਲੁਤਲੋਚਨਾ
ਉਹ ਮੁੜ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲੀ ਨਹੀਂ; ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਮ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਅਥ ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਰੋਮਾਞ੍ਚਿਤਤਨੂਰੁਹਾਃ । ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੁਦ੍ਧृਤਾਯੁਧਪਾਣਯਃ
ਫਿਰ, ਉਸ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਆ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਡਰ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ।