ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਜ੍ਞਯਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਖਡ੍ਗਗ੍ਰਹਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਕਦਾ ਤੁ ਗਤੋ ਰਨ੍ਤੁਂ ਬਾਲਕੈਃ ਸਹਿਤੋ ਬਹਿਃ । ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਃ ਕੁਮਾਰਕਃ
ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ: ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਖੜਗ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕਥਾ।
ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਕੋਮਲਾਨਲ੍ਪਮੂਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਗ੍ਰਾਞ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਨੁਸਾਰਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੋਹਿਤ ਨਾਂ ਦਾ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਆਰ੍ਯਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਯੁਗ੍ਮੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਮਿਧੋ ਬਰ੍ਹਿਰਿਧ੍ਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਹੀ ਲੱਕੜ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਲੱਕੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਪਲਾਸ਼ਕਾष੍ਠਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਹੋਮਾਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍ । ਮਸ੍ਤਕੇ ਭਾਰਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਖਿਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਲਈ ਪਲਾਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇੱਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥਕਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਿਆ।
ਉਦਕਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਦਾ ਬਾਲਸ੍ਤृषਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਭੁਵਿ ਭਾਰਂ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਜਲਸ੍ਥਾਨੇ ਤਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਬੱਚਾ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਮਤਃ ਸਲਿਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਕਮ੍ । ਵਲ੍ਮੀਕੋਪਰਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰੋ ਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਭਾਰ ਚਿਟੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਾਵਤ੍ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੋ ਭਯਾਵਹਃ । ਮਹਾਵਿषੋ ਮਹਾਘੋਰੋ ਵਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਕਾਲੀ ਸੱਪ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਚਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਤੇਨਾਸੌ ਬਾਲਕੋ ਦष੍ਟਸ੍ਤਦੈਵ ਚ ਪਪਾਤ ਹ । ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਬਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਲਯਮ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਦੁਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤੁਰਗ੍ਰਤਃ । ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਦਾਸਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਬਹਿਰ੍ਗਤਃ
ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਤੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ ਸੀ।"
ਅਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਹਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟੋ ਮृਤਸ੍ਤਤਃ । ਇਤਿ ਸਾ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਤਦਾ
"ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾ ਵਾਂਗ ਝਟਕਾ ਲੱਗੀ।
ਪਪਾਤ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਭੂਮੌ ਛਿਨ੍ਨੇਵ ਕਦਲੀ ਯਥਾ । ਅਥ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰੁष੍ਟਃ ਪਾਨੀਯੇਨਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਤ
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਕੇਲੇ ਦੀ ਲੱਤ; ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਚ੍ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਰਕਂ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਂ ਜਾਨਤੀ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਣਾ ਨਿੰਦਾ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।"
ਰੋਦਨਂ ਕੁਰੁषੇ ਦੁष੍ਟੇ ਲਜ੍ਜਾ ਤੇ ਹृਦਯੇ ਨ ਕਿਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
"ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਾੜੀ ਔਰਤ! ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ।
ਰੁਰੋਦ ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ । ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀ ਦੀਨਾ ਧੂਸਰਾ ਮੁਕ੍ਤਮੂਰ੍ਧਜਾ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਮਾਂ ਕਰੁਣਾਵਾਂ ਰੋਈ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ, ਵਿੱਖੜੇ ਤੇ ਧੂੜ ਵਾਲੇ ਵਾਲ।
ਅਥ ਤਾਂ ਕੁਪਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮਭਾषਤ । ਧਿਕ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦੁष੍ਟੇ ਕ੍ਰਯਂ ਗृਹ੍ਯ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਸਿ
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਮਾੜੀ ਔਰਤ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।"
ਅਸ਼ਕ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਕਥਂ ਤਰ੍ਹਿ ਗृਹੀਤਂ ਮਮ ਤਦ੍ਧਨਮ੍ । ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾ ਤੇਨ ਕ੍ਰੂਰਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
"ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਲਏ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ।
ਰੁਦਿਤਾ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਪ੍ਰਂ ਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ । ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਮਮ ਸੁਤੋ ਬਾਲਃ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟੋ ਮृਤੋ ਬਹਿਃ
ਰੋਦਿਆਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਖੀ: "ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ।"
ਅਨੁਜ੍ਞਾਂ ਮੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸ੍ਵ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਕਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ
"ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਵਾਂ; ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰੁਣਂ ਬਾਲਾ ਪੁਨਰੇਵ ਰੁਰੋਦ ਹ । ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਕੁਪਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮਭਾषਤ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਾਂ ਮੁੜ ਰੋ ਪਈ; ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਸ਼ਠੇ ਦੁष੍ਟਸਮਾਚਾਰੇ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪਾਤਕਮ੍ । ਯਃ ਸ੍ਵਾਮਿਵੇਤਨਂ ਗृਹ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਝੂਠੀ, ਮਾੜੀ ਆਦਤ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ? ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ—"
ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਸੋऽਥ ਮਹਾਰੌਰਵਪੂਰ੍ਵਕੇ । ਉषਿਤ੍ਵਾ ਨਰਕੇ ਕਲ੍ਪਂ ਤਤੋऽਸੌ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੁੱਕੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਨੇਨਾਥਵਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸਂਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ਮੇ । ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਪਰਤੋ ਮੂਰ੍ਖਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਨੀਚੋऽਨृਤਃ ਸ਼ਠਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੂਰਖ, ਕਠੋਰ, ਨੀਚ, ਝੂਠਾ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵੇਦ੍ ਬੀਜਮਿਵੋषਰੇ । ਏਹਿ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਰਲੋਕਭਯਂ ਯਦਿ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਬੇਅਸਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬੀਜ। ਆ ਜਾ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਥ ਸਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵੇਪਮਾਨਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ । ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਨਾਥ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸੁਮੁਖੋ ਭਵ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾ।"
ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਮਾਂ ਯਾਵਦ੍ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਕਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਸਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਨਿਪਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਪਾਦਯੋਃ
"ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਜਾਣ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਰੁਰੋਦ ਕਰੁਣਂ ਬਾਲਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ । ਅਥਾਹ ਕੁਪਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਪੁੱਤ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲਿਆ।
ਵਿਪ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਕਿਂ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਗृਹਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ । ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਮੇ ਕ੍ਰੋਧਂ ਕਸ਼ਾਘਾਤਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਮੇਰਾ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਚਾਬੁੱਕ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?"
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ ਗृਹਕਰ੍ਮ ਚਕਾਰ ਹ । ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੋ ਗਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਕਰ੍ਮਣਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਖੜੀ ਰਹੀ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪੈਰ ਮਲਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨਾਥ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਾਧੁਨਾ । ਤਸ੍ਯ ਦਾਹਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਕੋਲ ਜਾ। ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ।"
ਨ ਲੁਪ੍ਯੇਤ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗृਹਕਰ੍ਮ ਮਮੇਤਿ ਚ । ਤਤਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਕਿਨੀ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਜਗਾਮ ਹ
"ਮੇਰਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਛੱਡੀਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਚਲੀ ਗਈ।