ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਤਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । ਸ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃਖਾਦੇਵਮਸ਼ੋਚਤ
ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਹਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਯੂਯਂ ਕ੍ਵ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਲੋਚਿਤਮ੍ । ਹਾ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁਤ੍ਰ ਮੇ ਬਾਲ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਕਮ੍
ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਸੀ? ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਨਸੀਬ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਕੋਪੇਨ ਗਤਾ ਯੂਯਂ ਕ੍ਵ ਦੂਰਤਃ । ਵਿਨਾ ਧਰ੍ਮਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਨ ਸ਼ੁਭਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕਿੱਥੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ? ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਤ੍ਨਤੋ ਧਾਰਯੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਹਿ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਣ੍ਡਾਲੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਉਥੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਲੇਨ ਦਿਗ੍ਧਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸ਼ਵਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਲਕੁਟਾਕਾਰਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਧਾਵਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮੈਲ ਲਗਾ ਹੋਇਆ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਚਾਂਡਾਲ ਵਾਂਗ ਡੰਡਾ ਫੜ ਕੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਅਸ੍ਮਿਞ੍ਛਵ ਇਦਂ ਮੌਲ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਇਦਂ ਮਮ ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਞ ਇਦਂ ਚਾਣ੍ਡਾਲਕਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਲਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚਾਂਡਾਲ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਦੁਸ੍ਤਰਾਂ ਗਤਃ । ਜੀਰ੍ਣੈਕਪਟਸੁਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕृਤਕਨ੍ਥਾਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਔਖਾ ਹਾਲ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਇਕ ਗੰਢ ਵਾਲਾ ਪਟਕਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਿਤਾਭਸ੍ਮਰਜੋਲਿਪ੍ਤਮੁਖਬਾਹੂਦਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਕਃ । ਨਾਨਾਮੇਦੋਵਸਾਮਜ੍ਜਾਲਿਪ੍ਤਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹ, ਪੇਟ ਤੇ ਪੈਰ ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਨਾਨਾਸ਼ਵੌਦਨਕृਤਕ੍ਸ਼ੁਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਤਦੀਯਮਾਲ੍ਯਸਂਸ਼੍ਲੇषਕृਤਮਸ੍ਤਕਮਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਾ ਸ਼ੇਤੇ ਹਾਹੇਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਮੁਹੁਃ । ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਨੀਤਾ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਪਮਾਃ
ਉਹ ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੋਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਏ-ਹਾਏ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਜੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਜ੍ਞਯਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਖਡ੍ਗਗ੍ਰਹਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਕਦਾ ਤੁ ਗਤੋ ਰਨ੍ਤੁਂ ਬਾਲਕੈਃ ਸਹਿਤੋ ਬਹਿਃ । ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਃ ਕੁਮਾਰਕਃ
ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ: ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਖੜਗ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕਥਾ।
ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਕੋਮਲਾਨਲ੍ਪਮੂਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਗ੍ਰਾਞ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਨੁਸਾਰਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੋਹਿਤ ਨਾਂ ਦਾ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਆਰ੍ਯਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਯੁਗ੍ਮੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਮਿਧੋ ਬਰ੍ਹਿਰਿਧ੍ਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਹੀ ਲੱਕੜ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਲੱਕੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਪਲਾਸ਼ਕਾष੍ਠਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਹੋਮਾਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍ । ਮਸ੍ਤਕੇ ਭਾਰਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਖਿਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਲਈ ਪਲਾਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇੱਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥਕਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਿਆ।
ਉਦਕਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਦਾ ਬਾਲਸ੍ਤृषਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਭੁਵਿ ਭਾਰਂ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਜਲਸ੍ਥਾਨੇ ਤਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਬੱਚਾ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਮਤਃ ਸਲਿਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਕਮ੍ । ਵਲ੍ਮੀਕੋਪਰਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰੋ ਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਭਾਰ ਚਿਟੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਾਵਤ੍ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੋ ਭਯਾਵਹਃ । ਮਹਾਵਿषੋ ਮਹਾਘੋਰੋ ਵਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਕਾਲੀ ਸੱਪ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਚਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਤੇਨਾਸੌ ਬਾਲਕੋ ਦष੍ਟਸ੍ਤਦੈਵ ਚ ਪਪਾਤ ਹ । ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਬਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਲਯਮ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਦੁਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤੁਰਗ੍ਰਤਃ । ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਦਾਸਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਬਹਿਰ੍ਗਤਃ
ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਤੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ ਸੀ।"
ਅਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਹਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟੋ ਮृਤਸ੍ਤਤਃ । ਇਤਿ ਸਾ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਤਦਾ
"ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾ ਵਾਂਗ ਝਟਕਾ ਲੱਗੀ।
ਪਪਾਤ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਭੂਮੌ ਛਿਨ੍ਨੇਵ ਕਦਲੀ ਯਥਾ । ਅਥ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰੁष੍ਟਃ ਪਾਨੀਯੇਨਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਤ
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਕੇਲੇ ਦੀ ਲੱਤ; ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਚ੍ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਰਕਂ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਂ ਜਾਨਤੀ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਣਾ ਨਿੰਦਾ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।"
ਰੋਦਨਂ ਕੁਰੁषੇ ਦੁष੍ਟੇ ਲਜ੍ਜਾ ਤੇ ਹृਦਯੇ ਨ ਕਿਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
"ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਾੜੀ ਔਰਤ! ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ।
ਰੁਰੋਦ ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ । ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀ ਦੀਨਾ ਧੂਸਰਾ ਮੁਕ੍ਤਮੂਰ੍ਧਜਾ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਮਾਂ ਕਰੁਣਾਵਾਂ ਰੋਈ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ, ਵਿੱਖੜੇ ਤੇ ਧੂੜ ਵਾਲੇ ਵਾਲ।
ਅਥ ਤਾਂ ਕੁਪਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮਭਾषਤ । ਧਿਕ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦੁष੍ਟੇ ਕ੍ਰਯਂ ਗृਹ੍ਯ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਸਿ
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਮਾੜੀ ਔਰਤ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।"
ਅਸ਼ਕ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਕਥਂ ਤਰ੍ਹਿ ਗृਹੀਤਂ ਮਮ ਤਦ੍ਧਨਮ੍ । ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾ ਤੇਨ ਕ੍ਰੂਰਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
"ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਲਏ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ।
ਰੁਦਿਤਾ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਪ੍ਰਂ ਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ । ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਮਮ ਸੁਤੋ ਬਾਲਃ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟੋ ਮृਤੋ ਬਹਿਃ
ਰੋਦਿਆਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਖੀ: "ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ।"
ਅਨੁਜ੍ਞਾਂ ਮੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸ੍ਵ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਕਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ
"ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਵਾਂ; ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰੁਣਂ ਬਾਲਾ ਪੁਨਰੇਵ ਰੁਰੋਦ ਹ । ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਕੁਪਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮਭਾषਤ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਾਂ ਮੁੜ ਰੋ ਪਈ; ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਸ਼ਠੇ ਦੁष੍ਟਸਮਾਚਾਰੇ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪਾਤਕਮ੍ । ਯਃ ਸ੍ਵਾਮਿਵੇਤਨਂ ਗृਹ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਝੂਠੀ, ਮਾੜੀ ਆਦਤ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ? ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ—"