ਇਮਂ ਚ ਜਰ੍ਜਰਂ ਦਣ੍ਡਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਾਹਿ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਵੀਰਬਾਹੋਰਯਂ ਦਣ੍ਡ ਇਤਿ ਘੋषਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਚਲ ਪੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਐਲਾਨ ਕਰ, "ਇਹ ਵੀਰਬਾਹੂ ਦੀ ਲਾਠੀ ਹੈ।"
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਕਾਲੇ ਤੁ ਮृਤਚੈਲਾਪਹਾਰਕਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਦਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ।"
ਚਾਣ੍ਡਾਲੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਮृਤਚੈਲਾਪਹਾਰਿਣਾ । ਰਾਜਾ ਤੇਨ ਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੁਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਦੇਸ਼ੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਭਯਾਨਕਮ੍ । ਸ਼ਵਮਾਲ੍ਯਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਬਹੁਧੂਮਕਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਥਾਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਘੋਰਸਨ੍ਨਾਦਂ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਗृਦ੍ਧ੍ਰਗੋਮਾਯੁਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਵਵृਨ੍ਦਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤਪਸੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਗੋਮਾਯਾ (ਗਿੱਧੜ) ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਅਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸਂਕੁਲਮ੍ । ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧਸ਼ਵਾਸ੍ਯਾਨਿ ਵਿਕਸਦ੍ਦਨ੍ਤਪਂਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਬੂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੱਧ-ਸੜੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਸਨ੍ਤੀਵਾਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਕਾਯਸ੍ਯੈਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਨਾਨਾਮृਤਸੁਹृਨ੍ਨਾਦਂ ਮਹਾਕੋਲਾਹਲਾਕੁਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਏ ਸਰੀਰ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਲਚਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰ ਹਾ ਬਨ੍ਧੋ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯ ਮੇ । ਹਾਪ੍ਯਤੇ ਭਾਗਿਨੇਯਾਰ੍ਹ ਹਾ ਮਾਤੁਲ ਪਿਤਾਮਹ
ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਮਿੱਤਰ! ਸੱਜਣ! ਭਰਾ! ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਹਾਏ ਭਤੀਜਾ, ਮਾਮਾ, ਦਾਦਾ!
ਮਾਤਾਮਹ ਪਿਤਃ ਪੌਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸ੍ਯੇਹਿ ਬਾਨ੍ਧਵ । ਇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਭੈਰਵੈਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਿਤਾ, ਪੋਤਾ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਆ ਜਾ ਸੱਜਣ! ਐਸੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਜ੍ਵਲਨ੍ਮਾਂਸਵਸਾਮੇਦਚ੍ਛੂਮਿਤਿ ਧ੍ਵਨਿਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਭੈਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ
ਉਥੇ ਸੜਦੇ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਚਟ-ਚਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਤਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । ਸ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃਖਾਦੇਵਮਸ਼ੋਚਤ
ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਹਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਯੂਯਂ ਕ੍ਵ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਲੋਚਿਤਮ੍ । ਹਾ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁਤ੍ਰ ਮੇ ਬਾਲ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਕਮ੍
ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਸੀ? ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਨਸੀਬ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਕੋਪੇਨ ਗਤਾ ਯੂਯਂ ਕ੍ਵ ਦੂਰਤਃ । ਵਿਨਾ ਧਰ੍ਮਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਨ ਸ਼ੁਭਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕਿੱਥੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ? ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਤ੍ਨਤੋ ਧਾਰਯੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਹਿ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਣ੍ਡਾਲੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਉਥੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਲੇਨ ਦਿਗ੍ਧਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸ਼ਵਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਲਕੁਟਾਕਾਰਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਧਾਵਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮੈਲ ਲਗਾ ਹੋਇਆ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਚਾਂਡਾਲ ਵਾਂਗ ਡੰਡਾ ਫੜ ਕੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਅਸ੍ਮਿਞ੍ਛਵ ਇਦਂ ਮੌਲ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਇਦਂ ਮਮ ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਞ ਇਦਂ ਚਾਣ੍ਡਾਲਕਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਲਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚਾਂਡਾਲ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਦੁਸ੍ਤਰਾਂ ਗਤਃ । ਜੀਰ੍ਣੈਕਪਟਸੁਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕृਤਕਨ੍ਥਾਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਔਖਾ ਹਾਲ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਇਕ ਗੰਢ ਵਾਲਾ ਪਟਕਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਿਤਾਭਸ੍ਮਰਜੋਲਿਪ੍ਤਮੁਖਬਾਹੂਦਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਕਃ । ਨਾਨਾਮੇਦੋਵਸਾਮਜ੍ਜਾਲਿਪ੍ਤਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹ, ਪੇਟ ਤੇ ਪੈਰ ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਨਾਨਾਸ਼ਵੌਦਨਕृਤਕ੍ਸ਼ੁਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਤਦੀਯਮਾਲ੍ਯਸਂਸ਼੍ਲੇषਕृਤਮਸ੍ਤਕਮਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਾ ਸ਼ੇਤੇ ਹਾਹੇਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਮੁਹੁਃ । ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਨੀਤਾ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਪਮਾਃ
ਉਹ ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੋਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਏ-ਹਾਏ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਜੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਜ੍ਞਯਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਖਡ੍ਗਗ੍ਰਹਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਕਦਾ ਤੁ ਗਤੋ ਰਨ੍ਤੁਂ ਬਾਲਕੈਃ ਸਹਿਤੋ ਬਹਿਃ । ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਃ ਕੁਮਾਰਕਃ
ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ: ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਖੜਗ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕਥਾ।
ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਕੋਮਲਾਨਲ੍ਪਮੂਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਗ੍ਰਾਞ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਨੁਸਾਰਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੋਹਿਤ ਨਾਂ ਦਾ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਆਰ੍ਯਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਯੁਗ੍ਮੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਮਿਧੋ ਬਰ੍ਹਿਰਿਧ੍ਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਹੀ ਲੱਕੜ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਲੱਕੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਪਲਾਸ਼ਕਾष੍ਠਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਹੋਮਾਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍ । ਮਸ੍ਤਕੇ ਭਾਰਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਖਿਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਲਈ ਪਲਾਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇੱਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥਕਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਿਆ।
ਉਦਕਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਦਾ ਬਾਲਸ੍ਤृषਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਭੁਵਿ ਭਾਰਂ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਜਲਸ੍ਥਾਨੇ ਤਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਬੱਚਾ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਮਤਃ ਸਲਿਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਕਮ੍ । ਵਲ੍ਮੀਕੋਪਰਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰੋ ਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਭਾਰ ਚਿਟੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਾਵਤ੍ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੋ ਭਯਾਵਹਃ । ਮਹਾਵਿषੋ ਮਹਾਘੋਰੋ ਵਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਕਾਲੀ ਸੱਪ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਚਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਤੇਨਾਸੌ ਬਾਲਕੋ ਦष੍ਟਸ੍ਤਦੈਵ ਚ ਪਪਾਤ ਹ । ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਬਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਲਯਮ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਦੁਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤੁਰਗ੍ਰਤਃ । ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਦਾਸਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਬਹਿਰ੍ਗਤਃ
ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਤੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ ਸੀ।"
ਅਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਹਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟੋ ਮृਤਸ੍ਤਤਃ । ਇਤਿ ਸਾ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਤਦਾ
"ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾ ਵਾਂਗ ਝਟਕਾ ਲੱਗੀ।