ਯਤੋ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼ੁਕੀਰੂਪਂ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਭਵੇ ਤਦਾ । ਸ਼ੁਕੇਤਿ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਕਾਰ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਜਦੋਂ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਤੋਤਾ-ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਦਿੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸੁਕ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮੁਪਾਧ੍ਯਾਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤਸ੍ਤਦਾ । ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾਏ।
ਸੋऽਧੀਤ੍ਯ ਨਿਖਿਲਾਨ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਸਰਹਸ੍ਯਾਨ੍ਸਸਂਗ੍ਰਹਾਨ੍ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਸ਼ੁਕਃ
ਸੁਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹ ਲਏ।
ਗੁਰਵੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਵृਤ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ । ਆਜਗਾਮ ਪਿਤੁਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਸ੍ਯ ਚ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ੁਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣੋਤ੍ਥਾਯ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ । ਆਲਿਲਿਙ੍ਗ ਮੁਹੁਰ੍ਘ੍ਰਾਣਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਸ੍ਯ ਚਕਾਰ ਹ
ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸੁਕ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤਥਾ ਚਾਧ੍ਯਯਨਂ ਸ਼ੁਚਿ । ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਸ਼ੁਕਂ ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ।
ਦਾਰਕਰ੍ਮ ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਮੁਨਿਸੁਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਮਪृਚ੍ਛਦਤਿਵੇਗਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸੁਕ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਮੁਨੀ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਪੁੱਛ ਲਿਆ।
ਸ਼ੁਕਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸੁਤਂ ਵ੍ਯਾਸੋ ਵੇਦੋऽਧੀਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕੁਰੁ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਵੇਦ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਹਨ, ਹੁਣ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਵਿਆਹਤਾ ਲੈ ਆ।'
ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਜ ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨਥ । ऋਣਾਨ੍ਮੋਚਯ ਮਾਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਾਰਾਨ੍ਮਨੋਰਮਾਨ੍
'ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਪੁੱਤਰ।'
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਕੁਰੁष੍ਵਾਦ੍ਯ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
'ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਿਆ, ਅੱਜ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ।'
ਕृਤ੍ਵਾ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸੁਖਿਨਂ ਕੁਰੁ ਮਾਂ ਸ਼ੁਕ । ਆਸ਼ਾ ਮੇ ਮਹਤੀ ਪੁਤ੍ਰ ਪੂਰਯਸ੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ
'ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਸੁਕ ਪੁੱਤਰ; ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ।'
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਮਯੋਨਿਜਃ । ਦੇਵਰੂਪੀ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ੁਕ
'ਤੂੰ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਚਾ, ਸੁਕ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਵਾਦਿਨਮਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੁਕਸ੍ਤਦਾ । ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਸੋऽਤਿਰਕ੍ਤਂ ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪਿਤਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਵਿਆਸ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁਕ, ਜੋ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਪਰ ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਵਦਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਮਤੇ । ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ਼ਾਧਿ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਮਾਂ ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਾਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਲਮ੍
ਸੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵੇਦਵਿਆਸ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ? ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਯਤ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਤਿਦੁਃਖੇਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਰਾਧਨੇਨ ਚ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁੱਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਿਆ; ਤੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤ੍ਵਾਥ ਭੂਪਤਿਮ੍ । ਸੁਖਂ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੌਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹਰੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣ।
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਾਤ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਦੁਃਖਵਿਦ੍ਧਂ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਕਿਲ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ? ਦੱਸੋ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਤਾਂ ਜਿਸ ਸੁਖ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਾਮਿ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ । ਸੁਖਂ ਕਿਂ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਰਤੰਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ?
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਲੋਹਕਾष੍ਠਾਦਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਰ੍ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪੁੱਤ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਮ੍ਭਵੋ ਦੇਹੋ ਨਾਰੀਣਾਂ ਤਨ੍ਮਯਸ੍ਤਥਾ । ਕਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਬੁਧਃ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਮੂਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਕਿਉਂ ਲੈਣਗੇ?
ਅਯੋਨਿਜੋऽਹਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਯੋਨੌ ਮੇ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਮਤਿਃ । ਨ ਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਗ੍ਰੇऽਪਿ ਯੋਨਾਵੇਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਮੈਂ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਲਗਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੱਗੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਟ੍ਸੁਖਂ ਕਿਮੁ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਸੁਖਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨ ਭਵਤ੍ਯਤਿਲੋਲੁਪਃ
ਆਤਮਕ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਲ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਜੋ ਆਤਮ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਠਿਤਾ ਵੇਦਾ ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ । ਹਿਂਸਾਮਯਾਸ੍ਤੇ ਪਤਿਤਾਃ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਏ; ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮਗ੍ਨੋ ਗृਹਾਰ੍ਣਵੇ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਗ੍ਰਸ੍ਤਹृਦਯਃ ਕਥਂ ਤਾਰਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰੋਗਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਯਥਾ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪਰਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ । ਤਥਾ ਗੁਰੁਰ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਮੇ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਯਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਗੁਰੂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇਕ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਗੁਰਵੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਮੁਪਾਗਤਃ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਬੋਧੇਨ ਭੀਤਂ ਸਂਸਾਰਸਰ੍ਪਤਃ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ ਲੈ।
ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਘੋਰੇ ਭ੍ਰਮਣਂ ਨਭਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਨ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰਮਣਂ ਕ੍ਯਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਿ
ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਤਾਤ ਸਂਸਾਰੇ ਨਿਜਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਚਾਰਣਾਤ੍ । ਮੂਢਾਨਾਂ ਸੁਖਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਵਿਟ੍ਸੁ ਕੀਟਸੁਖਂ ਯਥਾ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ? ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਤਾਂ ਮਲ ਵਿਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਸਾਰੇ ਰਾਗਿਣਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰੋ ਨ ਮੂਰ੍ਖੋऽਸ੍ਤਿ ਸਧਰ੍ਮਾ ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਸੂਕਰੈਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਗਧਿਆਂ ਤੇ ਸੂਅਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਧੀਤ੍ਯ ਚ । ਬਧ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਸਂਸਾਰੇ ਕੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਮਾਨਵਃ
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?