ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮੁਖੋऽਭਵਤ੍ । ਅਮਨ੍ਯਤ ਤਥਾ ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਹਿ ਮੇ ਪਤਿਃ
ਰਾਜਾ ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਦਯਂ ਕਾਰਯਿष੍ਯਤਿ । ਅਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਹਸਾ ਵਾਗੁਵਾਚਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਉਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਅਨृਣੋऽਸਿ ਮਹਾਭਾਗ ਦਤ੍ਤਾ ਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਤਤੋ ਦਿਵਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਪਪਾਤ ਨृਪਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮਹੌਜਸਃ । ਹਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਰਾਜਾ ਕੌਸ਼ਿਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!' ਕਹਿ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਮਹਾਮਤੇ । ਯਦਰ੍ਥਂ ਮੋਚਿਤੋऽਹਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਚੈਵਾਨृਣੀਕृਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈਂ, ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਵਚਨਂ ਤਵ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਵਚਨੇ ਨृਪਂ ਮੁਨਿਰਭਾषਤ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ? ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਚਾਣ੍ਡਾਲਵਚਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਨृਪ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਤਦਾਦਾਯ ਧਨਂ ਯਯੌ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ।" 'ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਰਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ - ਤਤਃ ਕਿਮਕਰੋਦ੍ਰਾਜਾ ਚਾਣ੍ਦਾਲਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਗਤਃ । ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤਵਰ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਸਤ੍ਵਰਂ ਹਿ ਮੇ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਦੱਸੋ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਯ ਤਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਵਪਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।"
ਅਸਤ੍ਯੋ ਯਾਸ੍ਯਸੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨਾਤਾਡਯਤ੍ਤਦਾ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਤੀਵ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ," ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਲਾਠੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ।
ਇष੍ਟਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗਾਰ੍ਤਮਾਨੀਯ ਨਿਜਪਕ੍ਕਣੇ । ਨਿਗਡੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸੁष੍ਵਾਪ ਵਿਜ੍ਵਰਃ
ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਚਾਂਡਾਲ ਆਪ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋ ਗਿਆ।
ਨਿਗਡਸ੍ਥਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਵਸਂਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਪਕ੍ਕਣੇ । ਅਨ੍ਨਪਾਨੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਦਾ ਵੈ ਤਦਸ਼ੋਚਯਤ੍
ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਾਜਾ ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਨ੍ਵੀ ਦੀਨਮੁਖੀ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਲਂ ਦੀਨਮੁਖਂ ਪੁਰਃ । ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯਸੁਖਾਵਿष੍ਟਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਨੌ ਨृਪਃ
ਪਤਲੀ, ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਸੋਚਦੀ ਸੀ, "ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।"
ਉਪਾਤ੍ਤਵਿਤ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਰੋਦਮਾਨਂ ਸੁਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਂ ਚ ਸਮ੍ਬੋਧਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਪੈਸਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ।
ਤਾਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਾਮੀਤਿ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਬਾਲਕਂ ਪੁਨਃ । ਤਾਤ ਤਾਤੇਤਿ ਭਾषਨ੍ਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਬੋਧਯਿष੍ਯਤਿ
ਬੱਚਾ ਫਿਰ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ, "ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ," ਕਹਿੰਦਾ ਤੇ "ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾ," ਬੁਲਾਂਦਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਏਗਾ।
ਨ ਸਾ ਮਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਃ ਸੁਹृਤ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਭਾਰ੍ਯਾਤਨਯਵਿਕ੍ਰਯਃ
ਉਹ ਹਿਰਣ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ, ਜੋ ਚਾਂਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਨੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਛੋੜ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ—
ਤਤਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਤਾ ਚੇਯਮਹੋ ਦੁਃਖਪਰਮ੍ਪਰਾ । ਏਵਂ ਸ ਨਿਵਸਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰਂਸ਼੍ਚ ਦਯਿਤਾਂ ਸੁਤਮ੍
ਹੁਣ ਇਹ ਚਾਂਡਾਲ ਹੋਣਾ—ਹਾਏ, ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨਿਨਾਯ ਦਿਵਸਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਚਤੁਰੋ ਵਿਧਿਪੀਡਿਤਃ । ਅਥਾਹ੍ਨਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਤੇਨ ਨਿਗਡਾਨ੍ਮੋਚਿਤੋ ਨृਪਃ
ਰਾਜਾ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਚਾਰ ਦਿਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੇ। ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਮृਤਚੈਲਾਪਹਾਰਣੇ । ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਪਰੁषੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਨਿਰ੍ਭਤ੍ਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਚਾਂਡਾਲ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉਤਾਰਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਭਾਗੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍ । ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਾਸੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ; ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ।
ਇਮਂ ਚ ਜਰ੍ਜਰਂ ਦਣ੍ਡਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਾਹਿ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਵੀਰਬਾਹੋਰਯਂ ਦਣ੍ਡ ਇਤਿ ਘੋषਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਚਲ ਪੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਐਲਾਨ ਕਰ, "ਇਹ ਵੀਰਬਾਹੂ ਦੀ ਲਾਠੀ ਹੈ।"
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਕਾਲੇ ਤੁ ਮृਤਚੈਲਾਪਹਾਰਕਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਦਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ।"
ਚਾਣ੍ਡਾਲੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਮृਤਚੈਲਾਪਹਾਰਿਣਾ । ਰਾਜਾ ਤੇਨ ਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੁਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਦੇਸ਼ੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਭਯਾਨਕਮ੍ । ਸ਼ਵਮਾਲ੍ਯਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਬਹੁਧੂਮਕਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਥਾਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਘੋਰਸਨ੍ਨਾਦਂ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਗृਦ੍ਧ੍ਰਗੋਮਾਯੁਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਵਵृਨ੍ਦਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤਪਸੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਗੋਮਾਯਾ (ਗਿੱਧੜ) ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਅਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸਂਕੁਲਮ੍ । ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧਸ਼ਵਾਸ੍ਯਾਨਿ ਵਿਕਸਦ੍ਦਨ੍ਤਪਂਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਬੂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੱਧ-ਸੜੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਸਨ੍ਤੀਵਾਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਕਾਯਸ੍ਯੈਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਨਾਨਾਮृਤਸੁਹृਨ੍ਨਾਦਂ ਮਹਾਕੋਲਾਹਲਾਕੁਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਏ ਸਰੀਰ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਲਚਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰ ਹਾ ਬਨ੍ਧੋ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯ ਮੇ । ਹਾਪ੍ਯਤੇ ਭਾਗਿਨੇਯਾਰ੍ਹ ਹਾ ਮਾਤੁਲ ਪਿਤਾਮਹ
ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਮਿੱਤਰ! ਸੱਜਣ! ਭਰਾ! ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਹਾਏ ਭਤੀਜਾ, ਮਾਮਾ, ਦਾਦਾ!
ਮਾਤਾਮਹ ਪਿਤਃ ਪੌਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸ੍ਯੇਹਿ ਬਾਨ੍ਧਵ । ਇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਭੈਰਵੈਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਿਤਾ, ਪੋਤਾ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਆ ਜਾ ਸੱਜਣ! ਐਸੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਜ੍ਵਲਨ੍ਮਾਂਸਵਸਾਮੇਦਚ੍ਛੂਮਿਤਿ ਧ੍ਵਨਿਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਭੈਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ
ਉਥੇ ਸੜਦੇ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਚਟ-ਚਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।