ਵਿਚਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਯੋ ਬ੍ਰੂਤੇ ਸੋऽਭੀष੍ਟਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੇਵ ਤਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾਨਘ
ਜੋ ਸੋਚ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਆਮ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਚੇ ਬਿਨਾ ਕਿਹਾ।
ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੇ ਗृਹੀਤੋऽਸਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਅਸਤ੍ਯਾਨ੍ਨਰਕੇ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਕ੍ਰੂਰੇ ਨਰਾਧਮਃ
ਜੇ ਸੱਚ ਤੇਰਾ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ — ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਆਦਮੀ, ਤੁਰੰਤ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਨ ਵਰਾ ਮੇ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਤਾ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਦਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਇਸ ਲਈ, ਚੰਡਾਲ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ; ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਹੀ ਵਰ ਹੈ — ਸਚਾਈ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰੋਧਾਮਰ੍षਵਿਵृਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਚੇਦਂ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ । ਚਾਣ੍ਡਾਲੋऽਯਂ ਮਨਸ੍ਥਂ ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਵਿਤ੍ਤਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫੜਕਦੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦੀਯਤੇ ਮਹ੍ਯਮਸ਼ੇषਾ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ - ਭਗਵਨ੍ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੋਤ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਯਜਨ ਦਕਸ਼ਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ? ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਨ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਕੌਸ਼ਿਕ।
ਕਥਂ ਚਾਣ੍ਡਾਲਦਾਸਤ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯੇ ਵਿਤ੍ਤਕਾਮਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਯਦਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਵਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਿਕ੍ਰਯਜਂ ਮਮ
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲਿਆ —
ਨ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸਿ ਚੇਤ੍ਤਰ੍ਹਿ ਸ਼ਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਦਥਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਦ੍ਦੇਹਿ ਮੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਧਨਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ, ਮੈਨੂੰ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦਾ ਧਨ ਦੇ।
ਵਿਨਾ ਚਾਣ੍ਡਾਲਮਧੁਨਾ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਨਪ੍ਰਦਃ । ਧਨੇਨਾਹਂ ਵਿਨਾ ਰਾਜਨ੍ਨ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੁਣ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ; ਧਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਮੇਵ ਮੇ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸਿ ਚੇਨ੍ਨृਪ । ਦਿਨੇऽਰ੍ਧਘਟਿਕਾਸ਼ੇषੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਾਪਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਧਨ ਨਾ ਦੇਵੇਂ, ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਧ ਘੜੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਮृਤ੍ਵਵਚ੍ਛ੍ਰਿਤਜੀਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਵਦਨ੍ਪਾਦੌ ऋषੇਰ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸਚੰਦਰ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲੇ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।'
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਦਾਸੋऽਸ੍ਮ੍ਯਾਰ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਕष੍ਟਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਸਙ੍ਕਰਃ
ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ; ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੰਡਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ।
ਭਵੇਯਂ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ੇषੇਣ ਤਵ ਕਰ੍ਮਕਰੋ ਵਸ਼ਃ । ਤਵੈਵ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪ੍ਰੇष੍ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਕਃ
ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰਹਾਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਾਂ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਮਮੈਵ ਭਵ ਕਿਙ੍ਕਰਃ । ਕਿਂਤੁ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਨਰਾਧਿਪ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਠੀਕ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ; ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾ। ਪਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਏਵਮੁਕ੍ਤੇऽਥ ਵਚਨੇ ਰਾਜਾ ਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਅਮਨ੍ਯਤ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕੌਸ਼ਿਕਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਤਵਾਦੇਸ਼ਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਦੈਵਾਹਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਆਦੇਸ਼ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤਵਾਨਘ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਦਾ ਰਹਾਂਗਾ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਦੱਸੋ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ?
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਗਚ੍ਛ ਮਦ੍ਦਾਸਮੌਲ੍ਯਂ ਕਿਂ ਮੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸਿ । ਗृਹਾਣ ਦਾਸਂ ਮੌਲ੍ਯੇਨ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਡਾਲ, ਇੱਥੇ ਆ; ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੂੰ ਕੀ ਦੇਵੇਂਗਾ? ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨੌਕਰ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਲੈ ਲੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਾਸੇਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਾਸ਼ਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮਮ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸ੍ਵਪਚੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਕਰ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਧਨ ਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।
ਆਗਤ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਭਾषਤ । ਚਾਣ੍ਡਾਲ ਉਵਾਚ - ਦਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਚ ਮਣ੍ਡਲੇ
ਉਹ ਤੁਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲੇ। ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ,
ਭੂਮਿਂ ਰਤ੍ਨਮਯੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਾਸ੍ਯੇ ਤੇऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਅਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਯਣੇਨੇਯਮਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਤਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੈਂ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਤਤੋ ਰਤ੍ਨਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੌਕ੍ਤਿਕੈਃ । ਚਾਣ੍ਡਾਲੇਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾਨਿ ਜਗ੍ਰਾਹ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਲੈ ਲਏ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮੁਖੋऽਭਵਤ੍ । ਅਮਨ੍ਯਤ ਤਥਾ ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਹਿ ਮੇ ਪਤਿਃ
ਰਾਜਾ ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਦਯਂ ਕਾਰਯਿष੍ਯਤਿ । ਅਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਹਸਾ ਵਾਗੁਵਾਚਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਉਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਅਨृਣੋऽਸਿ ਮਹਾਭਾਗ ਦਤ੍ਤਾ ਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਤਤੋ ਦਿਵਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਪਪਾਤ ਨृਪਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮਹੌਜਸਃ । ਹਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਰਾਜਾ ਕੌਸ਼ਿਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!' ਕਹਿ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਮਹਾਮਤੇ । ਯਦਰ੍ਥਂ ਮੋਚਿਤੋऽਹਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਚੈਵਾਨृਣੀਕृਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈਂ, ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਵਚਨਂ ਤਵ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਵਚਨੇ ਨृਪਂ ਮੁਨਿਰਭਾषਤ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ? ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਚਾਣ੍ਡਾਲਵਚਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਨृਪ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਤਦਾਦਾਯ ਧਨਂ ਯਯੌ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ।" 'ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਰਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ - ਤਤਃ ਕਿਮਕਰੋਦ੍ਰਾਜਾ ਚਾਣ੍ਦਾਲਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਗਤਃ । ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤਵਰ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਸਤ੍ਵਰਂ ਹਿ ਮੇ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਦੱਸੋ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਯ ਤਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਵਪਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।"
ਅਸਤ੍ਯੋ ਯਾਸ੍ਯਸੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨਾਤਾਡਯਤ੍ਤਦਾ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਤੀਵ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ," ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਲਾਠੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ।