ਮਹਦ੍ਦੁਖਃਮਿਦਂ ਭਦ੍ਰੇ ਯਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਮੇ । ਕਿਂ ਤਵ ਸ੍ਮਿਤਸਂਲ੍ਲਾਪਾ ਮਮ ਪਾਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮृਤਾਃ
ਓ ਸੁਭਾਵਣੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ। ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੇ ਬੋਲ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈਂ, ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ?
ਹਾ ਹਾ ਤ੍ਵਯਾ ਕਥਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮੇਤਚ੍ਛੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ । ਦੁਰ੍ਵਾਚ੍ਯਮੇਤਦ੍ਵਚਨਂ ਕਥਂ ਵਦਸਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਹਾਏ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਹੱਸਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ? ਇਹ ਬੜੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨ ਧੀਰੋ ਦਾਰਵਿਕ੍ਰਯੇ । ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਪृष੍ਠੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਾਤਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਢਿੱਠ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ਯਾਨਂ ਭੁਵਿ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਾਪਿ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚੇਦਂ ਸੁਕਰੁਣਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੜੀ ਕਰੂਣ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕਸ੍ਯੇਦਮਪਧ੍ਯਾਨਾਦੁਪਾਗਤਮ੍ । ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਪਤਿਤੋ ਭੂਮੌ ਰਙ੍ਕਵਚ੍ਛਰਣੋਚਿਤਃ
ਹਾਏ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਕਿਸ ਦੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਮੰਗਤੇ ਵਾਂਗ shelter ਲੈਣ ਵਾਲਾ?
ਯੇਨੈਵ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸ ਏਵ ਪृਥਿਵੀਨਾਥੋ ਭੁਵਿ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਮੇ ਪਤਿਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
ਹਾ ਕष੍ਟਂ ਕਿਂ ਤਵਾਨੇਨ ਕृਤਂ ਦੈਵ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਤੁਲ੍ਯੋऽਯਂ ਨੀਤਃ ਪਾਪਾਮਿਮਾਂ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਹਾਏ, ਕਿਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਮਹਾਰਾਜਾ, ਇਹ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ? ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਪਾਪੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਪਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ । ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਦੁਃਖਮਹਾਭਾਰੇਣਾਸਹ੍ਯੇਨਾਤਿਪੀਡਿਤਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ । ਤਾਤ ਤਾਤ ਪ੍ਰਦੇਹ੍ਯਨ੍ਨਂ ਮਾਤਰ੍ਮੇ ਦੇਹਿ ਭੋਜਨਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦੇਵੋ; ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਵੋ।'
ਕ੍ਸ਼ੁਨ੍ਮੇ ਬਲਵਤੀ ਜਾਤਾ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਮੇऽਤਿਸ਼ੁष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਅਨ੍ਤਕੇਨ ਸਮਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਧਨਂ ਸ੍ਵਂ ਯਾਚਿਤੁਂ ਹृਦਾ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਮੰਗਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ । ਸ ਵਾਰਿਣਾ ਤਮਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰਿਸਚੰਦ੍ਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ:
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ੍ਵਾਂ ਦਦਸ੍ਵੇष੍ਟਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ऋਣਂ ਧਾਰਯਤਾਂ ਦੁਃਖਮਹਨ੍ਯਹਨਿ ਵਰ੍ਧਤੇ
'ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਵਾਅਦੇ ਵਾਲੀ ਦਾਨ ਦਿਓ; ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।'
ਆਪ੍ਯਾਯਮਾਨਃ ਸ ਤਦਾ ਹਿਮਸ਼ੀਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਅਵਾਪ੍ਯ ਚੇਤਨਾਂ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ
ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪੁਨਰ੍ਮੋਹਂ ਸਮਾਪੇਦੇ ਹ੍ਯਥ ਕ੍ਰੋਧਂ ਯਯੌ ਮੁਨਿਃ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਦੀਯਤਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਸਾ ਮੇ ਯਦਿ ਧੈਰ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ਸੇ । ਸਤ੍ਯੇਨਾਰ੍ਕਃ ਪ੍ਰਤਪਤਿ ਸਤ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮੇਦਿਨੀ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ। ਸਚ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਚ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।'
ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਤੁਲਯਾ ਧृਤਮ੍
'ਸਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਚ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਾਦ੍ਧਿ ਸਤ੍ਯਮੇਕਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਅਥਵਾ ਕਿਂ ਮਮੈਤੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇਨਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
'ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?'
ਮਦੀਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਰਾਜਨ੍ਨ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਭਵਾਨ੍ਯਦਿ । ਅਸ੍ਤਾਚਲਗਤੇ ਹ੍ਯਰ੍ਕੇ ਸ਼ਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਦੱਖਣਾ ਨਾ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਯਯੌ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਾ ਚਾਸੀਦ੍ਭਯਾਤੁਰਃ । ਦੁਃਖੀਭੂਤੋऽਵਨੌ ਨਿਃਸ੍ਵੋ ਨृਸ਼ਂਸਮੁਨਿਨਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਧਨ ਤੇ ਉਸ ਕਠੋਰ ਮੁਨੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸ੍ਵਗृਹਾਦ੍ ਬਹਿਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਕਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।
ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞੀ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਆਯਾਨ੍ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਜਾਨਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਾਲਾ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਪਿਤृਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਹੀਤਵ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਸਤੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲੈਣੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੀਯੋ ਧਨਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ । ਰਾਜੋਵਾਚ - ਨਾਹਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਹਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਧਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ - ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ।
ਯਾਚਨਂ ਖਲੁ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਗੁਰੁਰ੍ਹਿ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪੂਜਨੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗੁਰੁਰ੍ਨ ਯਾਚ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਯਜਨਾਧ੍ਯਯਨਂ ਦਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਯਜਨਾ, ਪਾਠ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਨਾਮਭਯਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਮ੍ । ਨ ਚਾਪ੍ਯੇਵਂ ਤੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੇਹੀਤਿ ਕृਪਣਂ ਵਚਃ
ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਮੁਕਾਉਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ; ਤੇ 'ਦੇ, ਦੇ' ਜਿਹਾ ਦਇਆ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦਦਾਮੀਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਦੇਵਿ ਹृਦਯੇ ਨਿਹਿਤਂ ਵਚਃ । ਅਰ੍ਜਿਤਂ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, 'ਮੈਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ' ਇਹ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਧਨ ਕਮਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ - ਕਾਲਃ ਸਮਵਿषਮਕਰਃ ਪਰਿਭਵਸਮ੍ਮਾਨਮਾਨਦਃ ਕਾਲਃ । ਕਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਦਾਤਾਰਂ ਯਾਚਿਤਾਰਂ ਚ
ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ - ਸਮਾਂ ਹੀ ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਇਜ਼ਤ-ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਤਾ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਗਤਾ ਵੀ।
ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਵਿਦੁषਾ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿਬਲੀਯਸਾ । ਰਾਜ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰਸ੍ਤਃ ਸੌਖ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪਸ਼੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਖੋ।