ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਵਾਦ੍ਯੈਵ ਵਿਪ੍ਰਪੁਤ੍ਰਵਿਵਾਹਿਤਃ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਮਾਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤਃ
ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਰਾਜਸੂਯ ਤੋਂ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਵੇਂ; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਨੋਵਾਚਾਲ੍ਪਂ ਵਚਸ੍ਤਥਾ । ਤੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮਾਰ੍ਗੋऽਸੌ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਰਾਜਾਨਂ ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਯੌ । ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹਵਿਧਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨृਪਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ; ਜਦ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਮੁਕ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵੇਦੀਮਧ੍ਯੇ ਨृਪਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਦੇਹਿ ਦਾਨਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਰਾਜੋਵਾਚ - ਕਿਂ ਤੇऽਭੀष੍ਟਂ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦਦਾਮਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਕਿਲ
ਵੇਦੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਦੱਸ ਦੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।
ਅਦੇਯਮੈ ਸਂਸਰੇ ਯਸ਼ਃ ਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹਿ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਭਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੇਨ ਵੈ
ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਣਦਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗਾ ਨਾਮ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਧਨ ਤਾਂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਪਰ ਚੰਗਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਨੋਪਾਰ੍ਜਿਤਂ ਯਸ਼ਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪਰਲੋਕਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਰਾਜ੍ਯਂ ਦੇਹਿ ਮਹਾਰਾਜ ਵਰਾਯ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਦੇ।
ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਵੇਦੀਮਧ੍ਯੇऽਤਿਪਾਵਨੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਮੋਹਿਤੋ ਮਾਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਨੇਰ੍ਨृਪਃ
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦੀ ਵਿਚਕਾਰ; ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ—
ਦਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਮਵਿਚਾਰ੍ਯ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਗृਹੀਤਮਿਤਿ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਤਿਨਿष੍ਠੁਰਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ, 'ਮੈਂ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ,' ਆਖ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਲੈ ਲਿਆ।'
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦੇਹਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਾਨਯੋਗ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰਹਿਤਂ ਦਾਨਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ ਦਕਸ਼ਣਾ ਵੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਦਾਨ ਦੇਣ 'ਤੇ ਦਕਸ਼ਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਨਫਲਾਯ ਤ੍ਵਂ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂ ਦੇਹਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਤਮੁਵਾਚਾਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਯਦ੍ਧਨਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦੇਯਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਿष੍ਕ੍ਰਯਂ ਸਾਧੋ ਵਦ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਕਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਧਨ ਦਵਾਂ? ਸਾਧੂ ਜੀ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੀ ਠੀਕ ਮਾਤਰਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮोल-ਤੋਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਦਾਨਪੂਰ੍ਤ੍ਯੈ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਬ੍ ਹਵ ਤਪੋਧਨ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹ ਮੇਦਿਨੀਪਤਿਮ੍
ਦਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤਪਸਵੀ ਜੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਹੇਮਭਾਰਦ੍ਵਯਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦੇਹਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਦਾਸ੍ਯਾਮੀਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮੈ ਰਾਜਾਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਹੁਣ ਦਕਸ਼ਣਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤੇ ਅੱਧ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਦੇ। ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਦੈਵ ਸੈਨਿਕਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਂ ਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤੇ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਅਸਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਵਚੋ ਰਾਜਾ ਨੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਸ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯਯਾਵਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਤਤਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਨਾ ਮਾੜਾ। ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਮਯਾ ਸ੍ਵੀਕृਤਂ ਦਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਯਤ੍ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨਾਤ੍ਰ ਵਨੇ ਪਾਟਚ੍ਚਰੈਰਿਵ
ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ। ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੋਰਾਂ ਨੇ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੋਪਸ੍ਕਰਂ ਤਸ੍ਮੈ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਭਾਰਦ੍ਵਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤੇ ਅੱਧ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਵੀ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਤਿਰ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਕਪਟਂ ਮੁਨੇਃ । ਪ੍ਰਤਾਰਿਤੋऽਹਂ ਸਹਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਗੁੰਝਲ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਧੋਖੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਜਾਨੇ ਦੈਵਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਹਾ ਦੈਵ ਕਿਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਰਾਜਾ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਤਿਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਏ, ਕਿਸੇ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ? ਇੰਝ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।
ਪਤਿਂ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਂ ਦृष੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕਾਰਣਮ੍ । ਕਿਂ ਪ੍ਰਭੋ ਵਿਮਨਾ ਭਾਸਿ ਕਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਦੱਸੋ।'
ਵਨਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਰਾਜਸੂਯਃ ਕृਤਃ ਪੁਰਾ । ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਚਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੋਕਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਵਦ
ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ। ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਬਲਵਾਨ੍ਦੁਰ੍ਬਲੋऽਪਿ ਵਾ । ਵਰੁਣੋऽਪਿ ਸੁਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸਿ ਭੂਤਲੇ
ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਤਾਕਤਵਰ ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ। ਵਰੁਣ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।
ਵਿਨ੍ਤਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਦੇਹੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਸਮਾ ਮृਤਿਃ । ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣ
ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਚਿੰਤਾ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ। ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬਣੋ।
ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਪੂਰ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਦੋਵੇਂ।
ਭੋਜਨਂ ਨ ਚਕਾਰਾऽਸੌ ਚਿਨ੍ਤਾਵਿष੍ਟਸ੍ਤਥਾ ਨृਪਃ । ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਲੇਭੇ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਨ ਭੂਮਿਪਃ
ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ। ਸੁੱਚੀ ਖੱਟ ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਚਿਨ੍ਤਾਰ੍ਤੋ ਯਾਵਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਕਰੋਤਿ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜਦ ਤਕ ਰਾਜਾ ਸਾਂਝ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਿਵੇਦਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮੁਨਿਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਹਾਰਕਃ । ਆਗਤ੍ਯੋਵਾਚ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਯਜ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਮੇ ਦੇਹਿ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਪृਸ਼ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਤ੍ਯਵਾਗ੍ਭਵ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਰਾਜੇ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਦੇ। ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਛੂਹ, ਰਾਜੇ, ਤੇ ਹੁਣ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਵੇਦਂ ਮੇ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਕਿਲਾਧੁਨਾ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਕੁਰੁ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਮਾਲਕ, ਇਹ ਰਾਜ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਮਮ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਗृਹੀਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿਭੋ । ਸੁਵਰ੍ਣਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਧੁਨਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੱਖਣਾ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।