ਵਸਿष੍ਠਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਥ ਹੋਤਾਰਮਕਰੋਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵਥ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੇ ਵਸਿष੍ਠੋऽਤੀਵ ਪੂਜਿਤਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਬਣਾਇਆ; ਯਜਨਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ਮੁਨਿਰਾਦਰਾਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੀ ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।
ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਤੌ ਸ੍ਥਿਤੌ ਦੇਵਸਦਨੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੇ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤਂ ਸਭਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਕ੍ਵੇਯਂ ਪੂਜਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਹਤੀ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ - 'ਮੁਨੀਵਰ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ?'
ਕृਤਾ ਕੇਨ ਮਹਾਭਾਗ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮਾਨ੍ਤਿਕੇ । ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ - ਯਜਮਾਨੋऽਸ੍ਤਿ ਮੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
'ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਦੱਸ।' ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ - 'ਮੇਰਾ ਯਜਮਾਨ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।'
ਰਾਜਸੂਯਃ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਨੇਦृਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਨृਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਧृਤਵ੍ਰਤਃ
'ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਐਸਾ ਸੱਚਾ ਤੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ।'
ਦਾਤਾ ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਰਞ੍ਜਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞੇ ਮਯਾ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੌਸ਼ਿਕਨਨ੍ਦਨ
'ਉਹ ਦਾਨੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।'
[ ਕਿਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਕृਤ੍ਰਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ ] ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮੋ ਰਾਜਾ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਤਥਾ ਦਾਤਾ ਸ਼ੂਰਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
'ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਣਾਵਟ ਦੇ, ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਦਵਿਜ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰਾਜਾ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਸੱਚਾ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਤਿਕੋਪਨਃ । ਬਭੂਵ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨੋऽਪ੍ਯਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੌषਿ ਨृਪਂ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਿਨਂ ਕਪਟਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਵਰੁਣੋ ਯੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵਰਂ ਪੁਨਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਮ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਪਸਃ ਪਠਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਵਾਤਿਤਪਸੋ ਗ੍ਲਹਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਮਤੇ
ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਮੇਰੇ ਤਪ ਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਕਮਾਈ — ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਦਾਅ ਲਗਾ।
ਅਹਂ ਚੇਤ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨ ਕਰੋਮ੍ਯਤਿਸਂਸ੍ਤੁਤਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਂ ਕਾਮਮਦਾਤਾਰਂ ਮਹਾਖਲਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠਾ, ਇੱਛਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਥੱਲੇ ਨਾ ਲਿਆਉਂ, ਤਾਂ—
ਆਜਨ੍ਮਸਞ੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਮ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੁ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਣਾਵਹੇ
ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਮਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੇਰੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ — ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਦਾਅ ਹੋਵੇ।
ਗ੍ਲਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਵਿਵਦਨ੍ਤੌ ਮੁਨੀ ਤਦਾ । ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਚ੍ਚ ਗਤੌ ਪਰਮਕੋਪਨੌ
ਦਾਅ ਲਗਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਝਗੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵਾਰਾ ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਧਨਦਾਨਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮृਗਯਾਰ੍ਥਂ ਵਨਂ ਯਯੌ । ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰੁਦਤੀਂ ਬਾਲਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਮਪृਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਰਾਜਝ੍ ਕਾਮਿਨੀਂ ਕਰੁਣਾਪਰਃ । ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਵਰਾਨਨੇ
ਦਇਆਲੂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮਦਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ: 'ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ?'
ਕੇਨਾਸਿ ਪੀਡਿਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਿਂ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ । ਕਾਚ ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਨੇ ਘੋਰੇ ਕਸ੍ਤੇ ਭਰ੍ਤਾ ਪਿਤਾਥਵਾ
'ਤੈਨੂੰ ਇਹਨਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈਂ — ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਨ ਬਾਧਤੇ ਚ ਰਾਜ੍ਯੇ ਮੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਪਿ ਪਰਾਙ੍ਗਨਾਮ੍ । ਤਂ ਹਨ੍ਮਿ ਤਰਸਾ ਕਾਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਬਾਧਤੇ
'ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੁਃਖਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਭਵ ਕृਸ਼ੋਦਰਿ । ਵਿषਯੇ ਮਮ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
'ਦੱਸ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ। ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ।'
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰੀ ਤਮਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨृਪਮ੍ । ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰੂਣਿ ਵਦਨਾਦ੍ਧਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ — ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ — ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਨਾਰ੍ਯੁਵਾਚ - ਰਾਜਨ੍ ਮਾਂ ਬਾਧਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਤਪਃ ਕਰੋਤਿ ਯਦ੍ਘੋਰਂ ਮਦਰ੍ਥਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਵਨੇ
ਔਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਤੇਨਾਹਂ ਦੁਃਖਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਵਿषਯੇ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਕਮਨਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਪੀਡਿਤਾਂ ਮੁਨਿਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍
'ਉਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੋਹਣੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਸਮਝ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੈ।'
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਭਵ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਨ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਮਹਂ ਵਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮੁਨਿਂ ਤਾਪਪਰਾਯਣਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ।'
ਇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਰਾਜਾ ਤਰਸਾ ਮੁਨਿਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਨਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਪਸਾ ਦੇਹਪੀਡਨਮ੍ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੇ ਸਮਾਰਮ੍ਭੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਤ੍ਯਂ ਮਹਾਮਤੇ
'ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ।'
ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਤਵ ਗਾਧੇਯ ਕਰੋਮਿ ਸਫਲਂ ਕਿਲ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਤਰਸਾ ਤਪਸਾਲਮਤਃ ਪਰਮ੍
'ਹੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਠ, ਉਠ ਜਲਦੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਬਸ ਕਰ।'
ਵਿषਯੇ ਮਮ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । ਲੋਕਪੀਡਾਕਰਂ ਘੋਰਂ ਤਪਃ ਕੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕਰੇ — ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਤ੍ਥਂ ਨਿषਿਧ੍ਯ ਤਂ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਗृਹਂ ਯਯੌ । ਮਨਸਾ ਕ੍ਰੋਧਮਾਧਾਯ ਗਤੋऽਸੌ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਮੁਨੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੋਹ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਨृਪਕृਤ੍ਯਮਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਚ ਸਂਵਾਦਂ ਤਪਸਃ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਨਮ੍
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਠੀਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕੋਪਾਵਿष੍ਟੇਨ ਮਨਸਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦਾਨਵਂ ਘੋਰਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦਾਨਵ-ਰੂਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।