ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਂ ਕਰੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਦਾ । ਏਹਿ ਪੁਤ੍ਰ ਗृਹਂ ਮੇ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਆ, ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਚੱਲ।'
ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਪੋ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਤੇਨੈਵ ਸਹ ਸਤ੍ਵਰਃ । ਵਰੁਣਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਚ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍
ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਵਰੁਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ऋਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਭ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਦਾ । ਰਾਜਾਪਿ ਰੋਗਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਤਿਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾਰੀ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ; ਰਾਜਾ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੁ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਰੋਹਿਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਰੋਹਿਤਾ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੀ,
ਆਜਗਾਮ ਗृਹਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦੁਰ੍ਗਮਾਦ੍ਵਨਪਰ੍ਵਤਾਤ੍ । ਦੂਤਾ ਰਾਜਾਨਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮਾਗਤਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ; ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁਦਿਤੋऽਸੌ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸਮ੍ਮੁਖਃ ਕੋਸਲਾਧਿਪਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤਰਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਮੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਃ ਸੁਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ
ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਚੱਲਿਆ; ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਪਤਿਤੋ ਭੂਮਾਵਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖਃ ਸ਼ੁਚਾ । ਰਾਜਾਪਿ ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਮਾਘ੍ਰਾਯ ਸੁਤਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪੁਨਃ । ਉਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਤਂ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਮੁਦਿਤੋ ਮੇਦਿਨੀਪਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਖ-ਸਾਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁੱਛੀ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ।
ਉष੍ਣੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰਜਲੈਃ ਸ਼ੀਰ੍षਣ੍ਯਭਿषੇਕਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਤੇਨਾਸੌ ਪੁਤ੍ਰੇਣਾਤਿਪ੍ਰਿਯੇਣ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਨਰਮੇਧਸ੍ਯ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਰਾਜਸੂਯਂ ਕ੍ਰਤੁਵਰਂ ਚਕਾਰ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ।
ਵਸਿष੍ਠਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਥ ਹੋਤਾਰਮਕਰੋਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵਥ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੇ ਵਸਿष੍ਠੋऽਤੀਵ ਪੂਜਿਤਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਬਣਾਇਆ; ਯਜਨਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ਮੁਨਿਰਾਦਰਾਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੀ ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।
ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਤੌ ਸ੍ਥਿਤੌ ਦੇਵਸਦਨੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੇ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤਂ ਸਭਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਕ੍ਵੇਯਂ ਪੂਜਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਹਤੀ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ - 'ਮੁਨੀਵਰ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ?'
ਕृਤਾ ਕੇਨ ਮਹਾਭਾਗ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮਾਨ੍ਤਿਕੇ । ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ - ਯਜਮਾਨੋऽਸ੍ਤਿ ਮੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
'ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਦੱਸ।' ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ - 'ਮੇਰਾ ਯਜਮਾਨ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।'
ਰਾਜਸੂਯਃ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਨੇਦृਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਨृਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਧृਤਵ੍ਰਤਃ
'ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਐਸਾ ਸੱਚਾ ਤੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ।'
ਦਾਤਾ ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਰਞ੍ਜਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞੇ ਮਯਾ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੌਸ਼ਿਕਨਨ੍ਦਨ
'ਉਹ ਦਾਨੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।'
[ ਕਿਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਕृਤ੍ਰਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ ] ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮੋ ਰਾਜਾ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਤਥਾ ਦਾਤਾ ਸ਼ੂਰਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
'ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਣਾਵਟ ਦੇ, ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਦਵਿਜ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰਾਜਾ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਸੱਚਾ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਤਿਕੋਪਨਃ । ਬਭੂਵ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨੋऽਪ੍ਯਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੌषਿ ਨृਪਂ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਿਨਂ ਕਪਟਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਵਰੁਣੋ ਯੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵਰਂ ਪੁਨਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਮ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਪਸਃ ਪਠਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਵਾਤਿਤਪਸੋ ਗ੍ਲਹਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਮਤੇ
ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਮੇਰੇ ਤਪ ਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਕਮਾਈ — ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਦਾਅ ਲਗਾ।
ਅਹਂ ਚੇਤ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨ ਕਰੋਮ੍ਯਤਿਸਂਸ੍ਤੁਤਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਂ ਕਾਮਮਦਾਤਾਰਂ ਮਹਾਖਲਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠਾ, ਇੱਛਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਥੱਲੇ ਨਾ ਲਿਆਉਂ, ਤਾਂ—
ਆਜਨ੍ਮਸਞ੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਮ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੁ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਣਾਵਹੇ
ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਮਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੇਰੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ — ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਦਾਅ ਹੋਵੇ।
ਗ੍ਲਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਵਿਵਦਨ੍ਤੌ ਮੁਨੀ ਤਦਾ । ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਚ੍ਚ ਗਤੌ ਪਰਮਕੋਪਨੌ
ਦਾਅ ਲਗਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਝਗੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵਾਰਾ ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਧਨਦਾਨਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮृਗਯਾਰ੍ਥਂ ਵਨਂ ਯਯੌ । ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰੁਦਤੀਂ ਬਾਲਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਮਪृਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਰਾਜਝ੍ ਕਾਮਿਨੀਂ ਕਰੁਣਾਪਰਃ । ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਵਰਾਨਨੇ
ਦਇਆਲੂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮਦਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ: 'ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ?'
ਕੇਨਾਸਿ ਪੀਡਿਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਿਂ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ । ਕਾਚ ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਨੇ ਘੋਰੇ ਕਸ੍ਤੇ ਭਰ੍ਤਾ ਪਿਤਾਥਵਾ
'ਤੈਨੂੰ ਇਹਨਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈਂ — ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਨ ਬਾਧਤੇ ਚ ਰਾਜ੍ਯੇ ਮੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਪਿ ਪਰਾਙ੍ਗਨਾਮ੍ । ਤਂ ਹਨ੍ਮਿ ਤਰਸਾ ਕਾਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਬਾਧਤੇ
'ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੁਃਖਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਭਵ ਕृਸ਼ੋਦਰਿ । ਵਿषਯੇ ਮਮ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
'ਦੱਸ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ। ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ।'
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰੀ ਤਮਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨृਪਮ੍ । ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰੂਣਿ ਵਦਨਾਦ੍ਧਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ — ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ — ਨੂੰ ਕਿਹਾ।