ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਖਲੁ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਤਾ । ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਕਿਂ ਨ ਹਿ
ਇਨਸਾਨੀ ਜਨਮ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ?
ਦੁष੍ਟਾਹਾਰੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਲੋਕਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਮਨੁਨਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸਪ੍ਤ ਚਾਨ੍ਤ੍ਯਜਾਃ
ਜੋ ਲੋਕੀ ਦੁਨੀਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗੰਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤ ਨੀਚ ਜਾਤੀਆਂ ਕਰਮ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ।
ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋऽਹਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨਿਵਾਰਯਾਮਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਲੋਭੇਨਾਞ੍ਜਸਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਮੈਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਕੁੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ, ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਦੋषੋऽਯਂ ਮਾ ਯਾਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਮਤਿਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ਦਾਨ੍ਤ੍ਯਜ
ਇਹ ਜਾਤੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗਲਤ ਹੈ; ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਾਫ ਹੈ, ਹੇ ਅੰਤਜ।
ਤਥਾਪ੍ਯਾਪਦਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਾਰ੍ਗਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ । ਦੇਹਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਯਦਿ ਮਾਨਦ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਕਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਆਦਰਯੋਗ।
ਪਾਪਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ । ਦੁਰ੍ਗਤਿਸ੍ਤੁ ਭਵੇਤ੍ਪਾਪਾਦਨਾਪਦਿ ਨ ਚਾਪਦਿ
ਪਾਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਤੋਂ ਦੁਖ ਆਮ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਮਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ੍ਯਾਥ ਨਰਕੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਪਹਰਣਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੇ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨਾਹਂ ਚੌਰ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣ ਦੇਹਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇऽਪ੍ਯਥਾਨ੍ਤ੍ਯਜ । ਅਵਰ੍षਣੇ ਚ ਚੌਰ੍ਯੇਣ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚੋਰੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਅੰਤਜ। ਤੇ ਅਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—
ਯੋ ਨ ਵਰ੍षਤਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਕਾਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਸਹਸਾਪਤਤ੍
ਜੇ ਬਾਦਲ ਵਰਸੇ ਨਾ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਦਲ ਛਾ ਗਿਆ।
ਗਗਨਾਦ੍ਧਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਧਾਰਾਭਿਰਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਮੁਦਿਤੋऽਹਂ ਘਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਰ੍षਨ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤਾ ਸਹ
ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸੁੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸਨ, ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵਰਸਦਾ ਵੇਖ ਕੇ।
ਤਦਾਹਂ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਃਸृਤਃ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਕਥਯ ਤ੍ਵਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਾਲੋ ਨੀਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਥਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ; ਦੱਸੋ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ?
ਕਾਨ੍ਤਾਰੇ ਪਰਮਃ ਕ੍ਰੂਰਃ ਕ੍ਸ਼ਯਕृਤ੍ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਿਹ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਮਾਹ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾ ਸ਼ृਣੁ ਮਯਾ ਨੀਤਃ ਕਾਲਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਗਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ; ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਲਕ ਆ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਨਾਰ੍ਥਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਨ੍ਬਾਲਕਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨੀਵਾਰਾਰ੍ਥਂ ਵਨੇ ਵਨੇ
ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਰੋਟੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਭੁੱਖੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ ਚੌਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਹਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾऽऽਵਿष੍ਟਾ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਫਲਂ ਤਦਾ । ਏਵਂ ਚ ਕਤਿਚਿਨ੍ਮਾਸਾ ਨੀਵਾਰੇਣਾਤਿਵਾਹਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਟੇ।
ਤਦਭਾਵੇ ਮਯਾ ਕਾਨ੍ਤ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਮਨਸਾ ਪੁਨਃ । ਨ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਕਿਲ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਨੀਵਾਰਾ ਨਾਪਿ ਕਾਨਨੇ
ਜਦ ਉਹ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਹਣੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ; ਕਲਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਭਿਖ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੌਲ।
ਨ ਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਫਲਾਨ੍ਯਾਸੁਰ੍ਨ ਮੂਲਾਨਿ ਧਰਾਤਲੇ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪੀਡਿਤਾ ਬਾਲਾ ਰੁਦਨ੍ਤਿ ਭृਸ਼ਮਾਤੁਰਾਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੜਾਂ ਨਹੀਂ; ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕਿਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਿਤਾਨ੍ । ਏਵਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਕृਤਃ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਮੇਕਂ ਦਦਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਕਸ੍ਮੈਚਿਦ੍ਧਨਿਨੇ ਕਿਲ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਮੌਲ੍ਯਂ ਤੁ ਤੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਬਾਲਕਾਨ੍
ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਲਈ ਦੇਵਾਂਗੀ; ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।
ਪਾਲਯੇऽਹਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਨਾਨ੍ਯੋਪਾਯੋऽਸ੍ਤਿ ਪਾਲਨੇ । ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਮਯਾ
ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੁੱਖੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਾਂਗੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ; ਐਸਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਕ੍ਰਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨੋ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਃ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵੈਨਂ ਨਿਰ੍ਗਤਾਹਂ ਗਤਤ੍ਰਪਾ
ਵੇਚਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਜੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ; ਰੋਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੱਜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਈ।
ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਾਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਾਮ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਚ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋਦਿਤਿ ਬਾਲਕਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਬੱਚਾ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਤਦਾਹਂ ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚਨਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਕ੍ਰਯਾਰ੍ਥਂ ਨੀਯਤੇऽਸੌ ਬਾਲਕੋऽਦ੍ਯ ਮਯਾ ਨृਪ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ: 'ਇਹ ਬੱਚਾ ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਹृਦਯਸ੍ਤਤਃ । ਮਾਮੁਵਾਚ ਗृਹਂ ਯਾਹਿ ਗृਹੀਤ੍ਵੈਨਂ ਕੁਮਾਰਕਮ੍
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਦਿਲ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਬੱਚਾ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਜਾ।'
ਭੋਜਨਾਰ੍ਥੇ ਕੁਮਾਰਾਣਾਮਾਮਿषਂ ਵਿਹਿਤਂ ਤਵ । ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਾਵਨ੍ਮੁਨਿਸਮਾਗਮਃ
'ਤੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਸ ਭੇਜਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।'
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਭੂਪਾਲੋ ਵृਕ੍ਸ਼ੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮृਗਸੂਕਰਾਨ੍ । ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਯਾਤਿ ਹਤ੍ਵਾਸੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਦਯਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਰਾਜਾ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਸੂਅਰ ਮਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਤੇਨੈਵ ਬਾਲਕਾਃ ਕਾਨ੍ਤ ਪਾਲਿਤਾ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ । ਵਸਿष੍ਠੇਨਾਥ ਸ਼ਪ੍ਤਾऽਸੌ ਭੂਪਤਿਰ੍ਮਮ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦਿਵਸੇ ਮਾਂਸਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤੇਨ ਕਾਨਨੇ । ਹਤਾ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਤੇਨਾਸੌ ਕੁਪਿਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਕ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਰਿਤਿ ਭੂਪਸ੍ਯ ਕृਤਂ ਨਾਮ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਕੁਪਿਤੇਨ ਵਧਾਦ੍ਧੇਤੋਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਸ਼੍ਚ ਕृਤੋ ਨृਪਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ; ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤੇਨਾਹਂ ਦੁਃਖਿਤਾ ਜਾਤਾ ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਕੌਸ਼ਿਕ । ਸ਼੍ਵਪਚਤ੍ਵਮਸੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਨृਪਨਨ੍ਦਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਮੇਰੇ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।