ਗਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਸਮਾਕੁਲੇ । ਨਾਰਦਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨੌ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮਿਲਿਆ।
ਜਜਾਪ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਿਤਮਾਨਸਃ । ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਸਗੁਣਾ ਤਾਰਿਣੀ ਸ਼ਿਵਾ
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜਪਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮਾਤਾ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿਂਹਾਰੂਢਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚਾਗ੍ਰੇ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾ ਮਨੋਰਮਾ । ਵਾਰੁਣੀਪਾਨਸਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਮਦਾਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾ
ਉਹ ਮਾਤਾ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਵਾਰੁਣੀ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਂ ਚ ਪ੍ਰੇਮਾਕੁਲਿਤਲੋਚਨਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ।
ਇਲੋਵਾਚ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚ ਤੇ ਭਗਵਤਿ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਸਕਲਲੋਕਹਿਤਾਨੁਰੂਪਮ੍ । ਵਨ੍ਦੇ ਤ੍ਵਦਂਘ੍ਰਿਕਮਲਂ ਸੁਰਸਙ੍ਘਸੇਵ੍ਯਂ ਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਜਨਨਿ ਚਾਪਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਚ
ਇਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਾਤਾ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੇਵਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮਾਂ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।"
ਕੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤੇऽਮ੍ਬ ਭੁਵਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਤਨੁਰ੍ਨਿਕਾਮਂ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ । ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਤਦਖਿਲਂ ਕृਪਣੇ ਦਯਾਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਦੇਵਿ ਸਕਲਂ ਕਿਲ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮੇ
"ਹੇ ਮਾਂ! ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਸਰਬ-ਸੱਤਾ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।"
ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਹਰਿਃ ਕਮਲਜੋ ਮਘਵਾ ਰਵਿਸ਼੍ਚ ਵਿਤ੍ਤੇਸ਼ਵਹ੍ਨਿਵਰੁਣਾਃ ਪਵਨਸ਼੍ਚ ਸੋਮਃ । ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨੈਵ ਵਸਵੋऽਪਿ ਹਿ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਬੁਧ੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਤਵ ਗੁਣਾਨਗੁਣੋ ਮਨੁष੍ਯਃ
"ਸ਼ੰਭੂ, ਹਰੀ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਹਵਾ ਤੇ ਸੋਮ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਆਮ ਇਨਸਾਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
ਜਾਨਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਰਮਿਤਦ੍ਯੁਤਿਰਮ੍ਬ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾ- ਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਮੁਦਧਿਜਾਂ ਸਕਲਾਰ੍ਥਦਾਂ ਚ । ਕੋ ਰਾਜਸੀਂ ਹਰ ਉਮਾਂ ਕਿਲ ਤਾਮਸੀਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵੇਦਾਮ੍ਬਿਕੇ ਨ ਤੁ ਪੁਨਃ ਖਲੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਂ ਤ੍ਵਾਮ੍
"ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਤੋਗੁਣੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਉਮਾ ਜਾਂ ਤਾਮਸੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ? ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।"
ਕ੍ਵਾਹਂ ਸੁਮਨ੍ਦਮਤਿਰਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕ੍ਵਾਯਂ ਤਵਾਤਿਨਿਪੁਣੋ ਮਯਿ ਸੁਪ੍ਰਸਾਦਃ । ਜਾਨੇ ਭਵਾਨਿ ਚਰਿਤਂ ਕਰੁਣਾਸਮੇਤਂ ਯਤ੍ਸੇਵਕਾਂਸ਼੍ਚ ਦਯਸੇ ਤ੍ਵਯਿ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤਾਨ੍
"ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਦਾ ਤੇ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਮਿਹਰ ਕਿੱਥੇ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਸਾਰੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।"
ਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹਰਿਰਸੌ ਵਨਜੇਸ਼ਯਾਪਿ ਨੈਵਾਚਰਤ੍ਯਪਿ ਮੁਦਂ ਮਧੁਸੂਦਨਸ਼੍ਚ । ਪਾਦੌ ਤਵਾਦਿਪੁਰੁषਃ ਕਿਲ ਪਾਵਕੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਚ ਕਰੇਣ ਸ਼ੁਭੌ ਪਵਿਤ੍ਰੌ
"ਹਰੀ ਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।"
ਵਾਞ੍ਛਤ੍ਯਹੋ ਹਰਿਰਸ਼ੋਕ ਇਵਾਤਿਕਾਮਂ ਪਾਦਾਹਤਿਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਃ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਣਃ । ਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕਰੋषਿ ਰੁषਿਤਾ ਪ੍ਰਣਤਂ ਚ ਪਾਦੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਂ ਸਕਲਦੇਵਨੁਤਂ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਤਮ੍
"ਹਰੀ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਤੜਪਦਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ।"
ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੇ ਵਸਸਿ ਦੇਵਿ ਸਦੈਵ ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਵਤ੍ਸੁਚਰਿਤੇ ਵਿਪੁਲੇऽਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇ । ਸੌਦਾਮਿਨੀਵ ਸੁਘਨੇ ਸੁਵਿਭੂषਿਤੇ ਚ ਕਿਂ ਤੇ ਨ ਵਾਹਨਮਸੌ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰੋऽਪਿ
"ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਨਹੀਂ?"
ਤ੍ਵਂ ਚੇਜ੍ਜਹਾਸਿ ਮਧੁਸੂਦਨਮਮ੍ਬ ਕੋਪਾ- ਨ੍ਨੈਵਾਰ੍ਚਿਤੋऽਪਿ ਸ ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਵਜਨਾਸ੍ਤ੍ਵਜਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਿਯੋਜ੍ਝਿਤਮਤੀਵ ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਮਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਜਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮਾਣੂ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਃ ਸੁਰਗਣਾ ਨ ਤੁ ਕਿਂ ਯੁਵਤ੍ਯੋ ਯੇ ਤ੍ਵਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤਿ । ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਯੈਵ ਵਿਹਿਤਾਃ ਖਲੁ ਤੇ ਪੁਮਾਂਸਃ ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਤਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਤਾਂ ਛੱਡੋ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਅਣੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ?
ਤ੍ਵਂ ਨਾਪੁਮਾਨ੍ਨ ਚ ਪੁਮਾਨਿਤਿ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਯਾਕਾਸਿ ਦੇਵਿ ਸਗੁਣਾ ਨਨੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਵਾ । ਤਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਾਮਿ ਸਤਤਂ ਕਿਲ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਭਕ੍ਤਿਮਚਲਾਂ ਤ੍ਵਯਿ ਮਾਤਰਂ ਤੁ
ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਨਰ ਹੈਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਕਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਾਲੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਤਦਾ । ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਦਦੌ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰ ਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਓਟ ਲਈ। ਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ ਪਦਂ ਪਰਮਕਂ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਮੁਨੀਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਪੁਰੂਰਵਸ ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਰਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸੁਦ੍ਯੁਨੇ ਤੁ ਦਿਵਂ ਯਾਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰੂਰਵਾਃ । ਸਗੁਣਸ਼੍ਚ ਸੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਰਞ੍ਜਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਸੁਦਯੁਮਨ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇ ਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਚਕਾਰ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਜਾਰਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰਃ
ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸੁਗੁਪ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ਪਰਤ੍ਰਾਭਿਜ੍ਞਤਾ ਤਥਾ । ਸਦੈਵੋਤ੍ਸਾਹਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭੁਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥੋਤ੍ਤਮਾ
ਉਸ ਕੋਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਰਾਜ ਦਾ ਭੇਦ, ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਸਮਝ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਤਾਕਤ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ।
ਸਾਮਦਾਨਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸ਼ਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਹ
ਸਾਰੇ ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਸਾਧਨ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਰਾਜਾ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ । ਦਾਨਾਨਿ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਦਦਾਵਥ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕੀਤੇ।
ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਗੁਣੌਦਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਦ੍ਰਵਿਣਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਵਸ਼ੀਭੂਤਾ ਚਕਮੇ ਤਂ ਨਰਾਧਿਪਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ, ਚੰਗੇ ਗੁਣ, ਦਿਲਦਾਰੀ, ਸੁਭਾਉ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹਣ ਲੱਗੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਭਿਤਪ੍ਤਾ ਸਾ ਮਾਨੁषਂ ਲੋਕਮਾਸ੍ਥਿਤਾ । ਗੁਣਿਨਂ ਤਂ ਨृਪਂ ਮਤ੍ਵਾ ਵਰਯਾਮਾਸ ਮਾਨਿਨੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਸਮਯਂ ਚੇਦृਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ । ਏਤਾਵੁਰਣਕੌ ਰਾਜਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਮਾਨਦ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ: 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਦੋ ਮੇਮਣੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।'
ਘृਤਂ ਮੇ ਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨृਪਾਸ਼ਨਮ੍ । ਨੇਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਮਹਾਰਾਜ ਨਗ੍ਨਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੈਥੁਨਾਤ੍
'ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਘਿਉ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਨੰਗਾ ਨਾ ਵੇਖੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ।'
ਭਾषਾਬਨ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਰਾਜਨ੍ ਯਦਿ ਭਗ੍ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਦਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।'
ਅਙ੍ਗੀਕृਤਂ ਚ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾ ਭਾषਿਤਂ ਤੁ ਯਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਾ ਭਾषਣਬਨ੍ਧੇਨ ਸ਼ਾਪਾਨੁਗਹਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾਵਾਨ ਨਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰਹੀ।
ਰੇਮੇ ਤਦਾ ਸ ਭੂਪਾਲੋ ਲੀਨੋ ਵਰ੍षਗਣਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ । ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਾਦਿਕਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੋਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਮਦਮੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਸਾਲ ਮੌਜਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਧਰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਤਯਾ ਹੀਨਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪ੍ਯਤਿਮੋਹਿਤਃ
ਹੁਣ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ।