ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਾਯ ਦੇਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਨ੍ਯਾਂ ਕਮਲਲੋਚਨਾਮ੍ । ਰੇਵਤੀਂ ਬਲਭਦ੍ਰਾਯ ਵਿਵਾਹਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ
ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦੇ। ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਬਲਭਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੇ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸੁਰਾਰਾਮਂ ਪਾਵਨਂ ਕਾਮਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਪੁੱਤਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਜਾ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿਚ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਪ ਕਰ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਰਾਜਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਨਾ । ਜਗਾਮ ਤਰਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਕਨ੍ਯਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਦਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਸਮੇਤ ਦੁਵਾਰਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਦਦੌ ਤਾਂ ਬਲਦੇਵਾਯ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਨृਪਤਿਃ ਕਾਲਪਰ੍ਯਯੇ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਜਗਾਮ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਵਾਸਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਸਰਿਤ੍ਤਟੇ । ਰਾਜੋਵਾਚ - ਭਗਵਨ੍ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਭਰਿਆ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਿਆ।
ਰੇਵਤਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਸੁਤਾਰ੍ਥਤਃ । ਯੁਗਾਨਾਂ ਤੁ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਤਮष੍ਟੋਤ੍ਤਰਂ ਕਿਲ
ਰੇਵਤ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਸੌ ਅਠ ਯੁਗ ਬੀਤ ਗਏ।
ਕਨ੍ਯਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਨ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਰਾਜਾ ਵਾਤਿਤਰਾਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ । ਏਤਾਵਨ੍ਤਂ ਤਥਾ ਕਾਲਮਾਯੁਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਤਯੋਃ ਕਥਮ੍
ਕੁੜੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਰਹੀ?
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਨ ਜਰਾ ਕ੍ਸ਼ੁਪਿਤ੍ਪਾਸਾ ਵਾ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਭਯਂ ਪੁਨਃ । ਨ ਤੁ ਗ੍ਲਾਨਿਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਸਦਾਨਘ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਨਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਨਾ ਪਿਆਸ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਡਰ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਮੇਰੁਂ ਗਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤੇਃ ਸਨ੍ਤਤੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਹਤਾ । ਗਤਾਃ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਯਭੀਤਾ ਇਤਸ੍ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਥਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਮਨੋਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵੀਰ੍ਯਵਤ੍ਤਰਃ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਕਰਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਮਨੂ ਦੇ ਛੀਂਕਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਬਣਿਆ।
ਵਂਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤਪ ਆਤਿष੍ਠਦ੍ਦੇਵੀਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਨਾਰਦਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਮਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੈਵੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਰਾਜਨ੍ਨਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੋਰਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਵਿਕੁਕ੍ਸ਼ਿਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਬਲਵੀਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਖੁਕਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜਾ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸ਼ਕੁਨਿਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਆਗੂ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਰਾਪਥਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਃ ਕृਤਾਃ ਕਿਲ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਦਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸੁਤਾਃ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾष੍ਟੌ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਨ੍ਯੌ ਦ੍ਵੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸੇਵਾਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਚਾਲੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮਾਨ੍ਧਾਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਕਦਾਚਿਦष੍ਟਕਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਿਕੁਕ੍ਸ਼ਿਂ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਆਜ੍ਞਾਪਯਦਸਂਮੂਢੋ ਮਾਂਸਮਾਨਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਮਾਂਧਾਤਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਕਦੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਖੁਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਚੁਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਸ ਲਿਆ।"
ਮੇਧ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਮਧੁਨਾ ਵਨੇ ਗਤ੍ਵਾ ਸੂਤਾਦਰਾਤ੍ । ਉਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਸੌ ਤਥੇਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜਗਾਮ ਵਨਮਸ੍ਤ੍ਰਭृਤ੍
ਚਰੋਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਸ ਲਿਆਉਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਵਿਖੁਕਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਜਘਾਨ ਬਾਣੈਃ ਸ ਵਰਾਹਾਨ੍ਸੂਕਰਾਨ੍ਮृਗਾਨ੍ । ਸ਼ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਥ ਬੁਭੂਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੂਕਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਥੱਕ ਕੇ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਵਿਸ੍ਮृਤਾ ਚਾष੍ਟਕਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਂ ਚਾਦਦਸੌ ਵਨੇ । ਸ਼ੇषਂ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਪਿਤ੍ਰੇ ਮਾਂਸਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਸ਼ਟਕਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਵਧੀਆ ਮਾਸ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਸਮਾਨੀਤਂ ਮਾਂਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਰੁਸ੍ਤਦਾ । ਅਨਰ੍ਹਮਿਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਲਿਆ ਮਾਸ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਭੁਕ੍ਤਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਯਮਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਰਾਜ੍ਞੇ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਵਸਿष੍ਠਃ ਪਾਕਦੂषਣਮ੍
ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਣੋਦਿਤਮ੍ । ਚੁਕੋਪ ਵਿਧਿਲੋਪਾਤ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਃਸਾਰਯਤ੍ਤਤਃ
ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਜਾਤੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ । ਗਤੋ ਵਨੇ ਸ਼ਸ਼ਾਦਸ੍ਤੁ ਪਿਤृਕੋਪਾਦਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ
ਉਹ 'ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾਇਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਨ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਕਾਲਂ ਨੀਤਵਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ । ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਨ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਰਨ 'ਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਾਦਸ੍ਤ੍ਵਕਰੋਦ੍ਰਾਜ੍ਯਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਯਜ੍ਞਾਨਨੇਕਸ਼ਃ ਪੂਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਰਯੂਤਟੇ
ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਈ ਯਜਨ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ।
ਸ਼ਸ਼ਾਦਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਨਾਮਭੇਦਾਦ੍ਵੈ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਹਃ ਪੁਰਞ੍ਜਯਃ
ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਕੁਤਸਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰਵਾਹਾ ਤੇ ਪੁਰੰਜਯਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਨਾਮਭੇਦਃ ਕਥਂ ਜਾਤੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਨਘ । ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਚਾਭਵਤ੍
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਏ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼ਸ਼ਾਦੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਰਾਜਾ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਇਤਿ ਚਾਭਵਤ੍ । [ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਬਲਾਤ੍ ।] ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਾਜਿਤਾਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਕੁਤਸਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ।
ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਧਿਪਤਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਰਣਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵਾਨ੍ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਦੇ ਪਾਸ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ - ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਗ੍ਰਾਹਂ ਮਹੀਪਾਲਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੁ ਸ਼ਸ਼ਾਦਜਮ੍ । ਸ ਹਨਿष੍ਯਤਿ ਵੈ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੈਰ ਦੀ ਐੜੀ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭੋ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।