ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਰਾਜ ਚਰਿਤਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਮਖੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਰ੍ਯਾਤੇਰ੍ਭੁਵਿ ਭਾਰਤ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਰਾਜ, ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।
ਸੁਕਨ੍ਯਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚ੍ਯਵਨਃ ਸੁਰਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਵਿਜਹਾਰ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਮਿਵਾਪਰਃ
ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਸੁਕੰਯਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇ।
ਕਦਾਚਿਦਥ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਭਾਰ੍ਯਾ ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੇਪਮਾਨਾ ਵਚਨਂ ਰੁਦਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਈ, ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਰਾਜਨ੍ ਪੁਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਮੁਨਯੇऽਨ੍ਧਾਯ ਕਾਨਨੇ । ਮृਤਾ ਜੀਵਤਿ ਵਾ ਸਾ ਤੁ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਰੀ ਜਾਂ ਜੀਵਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛ ਨਾਥ ਮੁਨੇਸ੍ਤਾਵਦਾਸ਼੍ਰਮਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਦਰਾਤ੍ । ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਥਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍
ਪ੍ਰਭੂ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਸੁਕੰਯਾ, ਐਸਾ ਪਤੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰੀਦੁਃਖੇਨ ਰਾਜਰ੍षੇ ਦਗ੍ਧਾਸ੍ਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ਹृਦਿ । ਤਾਮਾਨਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਤਪਃਕ੍ਸ਼ਾਮਾਂ ਮਦਨ੍ਤਿਕੇ
ਰਾਜਾ, ਧੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।
ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਕृਸ਼ਾਙ੍ਗੀਂ ਵਲ੍ਕਲਾਵृਤਾਮ੍ । ਅਨ੍ਧਂ ਪਤਿਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਃਖਭਾਜਂ ਕृਸ਼ੋਦਰੀਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਪਤਲਾ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਰੁਵਾਚ - ਗਚ੍ਛਾਮੋऽਦ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਸੁਕਨ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਦਰਾਤ੍ । ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰੀਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਮੁਨਿਂ ਤਂ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਓ ਅੱਜ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਕੰਯਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚੱਲੀਏ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ, ਸੋਹਣੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਜੋ ਪੱਕੇ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਃ ਕਾਮਿਨੀਂ ਸ਼ੋਕਸਂਕੁਲਾਮ੍ । ਜਗਾਮ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਨੇਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਸਮੀਪੇ ਤੁ ਤਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਹੀਪਤਿਃ । ਨਵਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰੋਪਮਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹੀਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਮਰਾਕਾਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਨृਪਤਿਰ੍ਗਤਃ । ਕਿਂ ਕृਤਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਲੋਕਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿੰਦਿਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨਿਹਤੋऽਸੌ ਮੁਨਿਰ੍ਵृਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਨਯਾਨ੍ਯਃ ਪਤਿਃ ਕृਤਃ । ਕਾਮਪੀਡਿਤਯਾ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੋऽਪ੍ਯਤਿਨਿਰ੍ਧਨਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੋਰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ।
ਦੁਃਸਹਯੋऽਯਂ ਪੁष੍ਪਧਨ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚ ਯੌਵਨੇ । ਕੁਲੇ ਕਲਙ੍ਕਃ ਸੁਮਹਾਨਨਯਾ ਮਾਨਵੇ ਕृਤਃ
ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਾਗ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਂ ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹਿ ਕੁਤ੍ਸਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਸ੍ਤੁ ਦੁਃਖਾਯ ਪੁਤ੍ਰੀ ਭਵਤਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਧੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਧੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਯਾ ਤ੍ਵਨੁਚਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਨ੍ਧਾਯ ਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕਿਲ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕਨ੍ਯਾ ਯੋਗ੍ਯਾਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕਿਲ । ਤਾਦृਸ਼ਂ ਹਿ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਵੈ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਯੋਗ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਓਹੀ ਫਲ ਮਿਲਿਆ।
ਹਨ੍ਮਿ ਚੇਦਦ੍ਯ ਤਨਯਾਂ ਦੁਃਸ਼ੀਲਾਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਹਤ੍ਯਾ ਦੁਸ੍ਤਰਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਰ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ—ਮੈਂ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਸਕਦਾ।
ਮਨੁਵਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸਕਲਙ੍ਕਃ ਕृਤੋ ਮਯਾ । ਲੋਕਾਪਵਾਦੋ ਬਲਵਾਨ੍ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਸ੍ਨੇਹਸ਼ृਙ੍ਖਲਾ
ਮਨੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਤਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਗ ਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਬ੍ਧੌ ਯਦਾ ਮਗ੍ਨਃ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਸੁਕਨ੍ਯਯਾ ਤਦਾ ਦੈਵਾਦ੍ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਕੁਲਃ ਪਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ 'ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਸੁਕੰਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਪਿਤੁਰਨ੍ਤਿਕੇ । ਗਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਭੂਪਾਲਂ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਿਤਮਾਨਸਾ
ਸੁਕੰਯਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਈ; ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਿਂ ਵਿਚਾਰਯਸੇ ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਵ੍ਯਾਕੁਲਿਤਾਨਨਃ । ਉਪਵਿष੍ਟਂ ਮੁਨਿਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯੁਵਾਨਮਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
''ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਯੁਵਕ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।''
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪ੍ਰਣਮਸ੍ਵ ਪਤਿਂ ਮਮ । ਮਾ ਵਿषਾਦਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਕੁਰੁ ਮਾਨਵ
''ਆਓ, ਆਓ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ; ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ।''
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਚਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਃ ਕ੍ਰੋਧਪੀਡਿਤਃ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਪੁਰਃਸ੍ਥਾਂ ਤਨਯਾਂ ਤਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਧੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਯਾਤਿ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਫਿਰ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕਹੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਕ੍ਵ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਃ ਪੁਤ੍ਰਿ ਵृਦ੍ਧੋऽਨ੍ਧਸ੍ਤਾਪਸੋਤ੍ਤਮਃ । ਕੋऽਯਂ ਯੁਵਾ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨ੍ਮਮ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ - ''ਧੀਏ, ਰਿਸ਼ੀ ਚ੍ਯਵਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤਪਸਵੀ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਮਸਤ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।''
ਮੁਨਿਃ ਕਿਂ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪੇ ਤ੍ਵਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਕਾਰਿਣਿ । ਨੂਤਨੋऽਸੌ ਪਤਿਃ ਕਾਮਾਤ੍ਕृਤਃ ਕੁਲਵਿਨਾਸ਼ਿਨਿ
''ਕੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਾਪੀ, ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ? ਇਹ ਨਵਾਂ ਪਤੀ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲਿਆ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ?''
ਸੋऽਹਂ ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਸ੍ਤਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਿਂ ਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਲਟਾਚਰਿਤਂ ਕਿਲ
''ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਕੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ? ਕੀ ਇਹ ਕੁਲਟਾ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ?''
ਨਿਮਗ੍ਨੋऽਹਂ ਦੁਰਾਚਾਰੇ ਸ਼ੋਕਾਬ੍ਧੌ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇऽਧੁਨਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵੈਨਂ ਪੁਰੁषਂ ਦਿਵ੍ਯਮਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ੍ਯਵਨਂ ਮੁਨਿਮ੍
''ਤੇਰੇ ਮੰਦ ਚਲਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਦੇਵ-ਜੈਸੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।''
ਵਿਹਸ੍ਯ ਤਮੁਵਾਚਾਸ਼ੁ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਪਿਤੁਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽऽਨੀਯ ਪਿਤਰਂ ਭਰ੍ਤੁਰਨ੍ਤਿਕਮਾਦਰਾਤ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਈ।
ਚ੍ਯਵਨੋऽਸੌ ਮੁਨਿਸ੍ਤਾਤ ਜਾਮਾਤਾ ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮੀਦृਸ਼ਃ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕृਤਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ
''ਇਹ ਚ੍ਯਵਨ ਹੈ, ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜਾਮਾਤਾ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੋਹਣਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ।''
ਯਦृਚ੍ਛਯਾਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨਾਸਤ੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ਮਮ । ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰੁਣਯਾ ਨੂਨਂ ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਃ ਕृਤਃ
''ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਚ੍ਯਵਨ ਇੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।''