ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਂ ਜਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਤਥਾ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ਼ੂਲਭੇਦਂ ਸਾ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦੋਂ ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਸ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀ।
ਵਨੇ ਮਯਾ ਪਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਲ੍ਮੀਕੋ ਵੀਰੁਧਾਵृਤਃ । ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਦृਢੋ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬਿਲੀ ਦੇਖੀ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੇਦ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਖਦ੍ਯੋਤਵਦ੍ਦੀਪ੍ਤਜ੍ਯੋਤੀषੀ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਮਯਾ । ਸੂਚ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧੇ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਨਃ ਖਦ੍ਯੋਤਸ਼ਙ੍ਕਯਾ
ਉਥੇ, ਮੈਂ ਦੋ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜੋ ਜੁਗਨੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਹ ਜੁਗਨੂ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੂਈ ਨਾਲ ਚੁਭ ਦਿੱਤਾ।
ਜਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਤਦਾ ਸੂਚੀ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਪਿਤਃ ਕਿਲ । ਹਾਹੇਤਿ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਨ੍ਦੋ ਵਲ੍ਮੀਕਮਧ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੂਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਿਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੌਲੀ 'ਹਾ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
ਤਦਾਹਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਨ ਜਾਨੇ ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਲ੍ਮੀਕਮਣ੍ਡਲੇ
ਫਿਰ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਬਿਲੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚੁਭਿਆ।
ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਃ ਸੁਕਨ੍ਯਾਵਚਨਂ ਮृਦੁ । ਮੁਨੇਸ੍ਤਦ੍ਧੇਲਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਸੁਕਨਿਆ ਦੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਮੁਨੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਬਿਲੀ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤਪੋਵृਦ੍ਧਂ ਚ੍ਯਵਨਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਸ੍ਫੋਟਯਾਮਾਸ ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਮੁਨਿਦੇਹਾਵृਤਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਪਸੀ ਚਯਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਬਿਲੀ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਣ੍ਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਰਾਜਾ ਤਂ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਵਿਨਯੋਪੇਤਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਭਾਰਗਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਮਮ ਮਹਾਭਾਗ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਬਾਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਬੱਚੀ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।
ਅਕ੍ਰੋਧਨਾ ਹਿ ਮੁਨਯੋ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਬਾਲਾਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁਨੀ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੁਣ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ੍ਯਵਨੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਿਨਯੋਪਨਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਯਵਨ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ।
ਚ੍ਯਵਨ ਉਵਾਚ - ਰਾਜਨ੍ਨਾਹਂ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵੈ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਰੋਧਮਣ੍ਵਪਿ । ਨ ਮਯਾਦ੍ਯੈਵ ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੁਹਿਤ੍ਰਾ ਪੀਡਨੇ ਕृਤੇ
ਚਯਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤੇ ਤੇਰੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਲਈ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਨੇਤ੍ਰੇ ਪੀਡਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਮ ਚਾਦ੍ਯ ਨਿਰਾਗਸਃ । ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਜਾਨਾਮਿ ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹੀਪਤੇ
ਅੱਜ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਆਈ ਹੈ; ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਹੀਪਤੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ।
ਅਪਰਾਧਂ ਪਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕੋ ਜਨਃ । ਸੁਖਂ ਲਭੇਤ ਯਦਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਤ੍ਰਾਤਾ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹੀਪਾਲ ਨੇਤ੍ਰਹੀਨੋ ਜਰਾਵृਤਃ । ਅਨ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਂ ਚ ਕਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਤੇ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਰਾਜਾ?
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਸੇਵਕਾ ਬਹਵਃ ਸੇਵਾਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕ੍ਰੋਧਾ ਹਿ ਤਾਪਸਾਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ – ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਈ ਨੌਕਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੇਵਾ ਕਰਣਗੇ। ਮਾਫ ਕਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚ੍ਯਵਨ ਉਵਾਚ - ਅਨ੍ਧੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਜਨੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਕਥਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ । ਤ੍ਵਦੀਯਾਃ ਸੇਵਕਾਃ ਕਿਂ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਚਯਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ – ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੇਰੇ ਨੌਕਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਚੰਗਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ?
ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯਸਿ ਚੇਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਵਚਨਂ ਨृਪ । ਦੇਹਿ ਮੇ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਕਮਲਲੋਚਨਾਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ: ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤੇਰੀ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਦੇ।
ਤੁष੍ਯੇऽਨਯਾ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਤਵ ਮਹਾਮਤੇ । ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਪਸ਼੍ਚਾਹਂ ਸਾ ਮੇ ਸੇਵਾਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰੀ ਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ।
ਏਵਂ ਕृਤੇ ਸੁਖਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਵ ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੇ ਮਯਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸੈਨਿਕਾਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।
ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਭੂਪ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਂ ਸਮਾਚਰ । ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਦੂषਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਾਪਸੋऽਹਂ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਹਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰੋऽਭਵਤ੍ । ਨ ਦਾਸ੍ਯੇऽਪ੍ਯਥਵਾ ਦਾਸ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨੋਵਾਚ ਭਾਰਤ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ – ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਧੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਦੇਵਾਂਗਾ,' ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਭਾਰਤ।
ਕਥਮਨ੍ਧਾਯ ਵृਦ੍ਧਾਯ ਕੁਰੂਪਾਯ ਸੁਤਾਮਿਮਾਮ੍ । ਦੇਵਕਨ੍ਯੋਪਮਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਖੀ ਸ੍ਯਾਮਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਕ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬੁਢ਼ੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਣੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਕੋ ਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸੁਖਾਰ੍ਥਾਯ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸਂਸਾਰਜਂ ਸੁਖਮ੍ । ਹਰਤੇऽਲ੍ਪਮਤਿਃ ਪਾਪੋ ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਧੀ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਵਾਸਤੇ ਕੌਣ ਦੇਵੇ? ਸਿਰਫ਼ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਾ ਚ੍ਯਵਨਂ ਸੁਭ੍ਰੂਃ ਪਞ੍ਚਬਾਣਸ਼ਰਾਰ੍ਦਿਤਾ । ਅਨ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਥਂ ਕਾਲਂ ਨਯਿष੍ਯਤਿ
ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਚਯਵਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਬੁਢ਼ੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੇਗੀ?
ਯੌਵਨੇ ਦੁਰ੍ਜਯਃ ਕਾਮੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸੁਰੂਪਯਾ । ਆਤ੍ਮਤੁਲ੍ਯਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਿਮੁ ਵृਦ੍ਧਂ ਵਿਲੋਚਨਮ੍
ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਜੀਵ ਲਈ। ਜੇ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਪਰ ਬੁਢ਼ਾ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪਤੀ?
ਗੌਤਮਂ ਤਾਪਸਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾ । ਅਹਲ੍ਯਾ ਵਾਸਵੇਨਾਸ਼ੁ ਵਞ੍ਚਿਤਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਅਹਲਿਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਗੌਤਮ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛਲਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ।
ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਚ ਪਤਿਨਾ ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਤੁ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਨ ਦਦਾਮਿ ਸੁਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਪਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੁਕਨਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਰ੍ਵਿਮਨਾ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ । ਸਚਿਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮਾਦਾਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚਕ੍ਰੇऽਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
ਭੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੇਯਾਥ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੁਃਖਮੇਵ ਵਾ
ਮੰਤਰੀਓ, ਦੱਸੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਹੀ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇ?