ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਮੇ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਵਿਗੜ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ।” ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸੋਮਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਤਿੜਕੀਆਂ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਹੈਂ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗਲਤ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ? ਜਿਹੜੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ ਦਾ ਭੇਦ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਹੈ। ਤਾਰਾ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸੱਚੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਂ ਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਹੀ ਅਣਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਣਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਜਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪ ਦੱਸ ਦੇ। ਤੂੰ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਜੀ ਆਵੇ ਕਰ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਤ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਰਾਸ਼ਾਢ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸੋਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦੇ। ਜੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਵਾਂਗ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਦੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਹੰਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਥੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ, “ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਨੁਚਿਤ ਇਰਾਦਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਸੰਗਤ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਦੇ; ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਇਹ ਅਚੰਭਤ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਤਾਰਾ—ਜੋ ਕਿ ਸੁਭਾਗੀ, ਗਰਭਵਤੀ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਸੀ—ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਆਪਣੇ-अपने ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੜੀ ਸ਼ੁਭ ਘੜੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, “ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ?” ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਆਏ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸਦਾ ਹੈ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਮੁੱਕ ਸਕੇ।” ਤਾਰਾ ਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।” ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉੱਥੇ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਗੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਫਿਰ ਇਲਾ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਬੜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਕੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਸਿੰਗ ਦੇ ਬਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਹਰਣ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੂਰ, ਗੈਂਡਾ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਵਗੈਰਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਭ, ਭੈਂਸ, ਸੰਬਰ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਯਜਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮੈਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੰਦਾਰਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸ਼ੋਕ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।