ਪਿਆਰੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਵੱਡਾ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧਰਮਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੇ ਦੋ ਭੈਅਨਕ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਲਲਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ ਲੜੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਰ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਮੈਂ ਜੰਗ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਵਰ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋਨੋ ਦੈਤ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਇਹ ਦੋ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਹੌਲੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੂੰ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਜੰਗ ਕਰ। ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਹੋਣ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਫਿਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਵੀ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਆ, ਆ, ਹੇ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ!" ਉਹ ਦੋ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਕਿਸਮਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤੇਗਾ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੈਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹਾਰੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਅਚੰਭਤ ਕਰਤਬ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖੀ, ਉਹ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਾਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਤਾਮਰ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਦੈਤਿਆ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਸੱਟ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੰਸੀ ਅਤੇ ਮੋਹਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦੋ ਦੈਤ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਅਲੌਕਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦੈਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਦ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੜਗੜ ਵਾਂਗੂ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਓ, ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੋ, ਮੰਗ ਲਵੋ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਦੈਤਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦੂਜੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜੋ ਚਾਹੋ, ਮੰਗ ਲਵੋ।" ਉਹ ਦੋ ਦੈਤ, ਮੋਹ ਦੇ ਵਿਚ, ਮਾਤਾ ਮਹਾਮਾਇਆ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਹਰੀ, ਅਸੀਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਦਾਤਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਮੰਗ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰੇ। ਅੱਜ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੋ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਮਾਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੈਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਹਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਵਰ ਦੇ।" "ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰੀਂ, ਹੇ ਮਾਧਵ। ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਸੱਚਾ ਕਰ।" ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ, ਵੱਡੇ ਜਲ ਰਹਿਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ رانਾਂ (ਥਾਈਆਂ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੁੱਕਾ ਸਥਾਨ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। "ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਵੇਖ ਲਓ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਰਥ ਦੇ ਧੁਰੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭਾ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਚਰਬੀ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਮ "ਮੇਦਿਨੀ" ਪਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਹਾਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ, ਸਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।