ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਦੋਨੋ ਦੈਤ, ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਰਾਟ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥੋਂ-ਹੱਥ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਮਧੁ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੈਟਭ ਨੇ ਮੁੜ ਜੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਸਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਥੱਕੇ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਥੱਕਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਬੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਖਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ, "ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਨਾ ਥੱਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਆਖਿਰ ਇਹ ਕੀ ਰਹੱਸ ਹੈ?" ਜਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਮੁਕ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਮੰਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ। ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਫਿਰ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਹਰਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਸੱਚੇ ਯੋਧੇ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕੇ, ਡਰੇ, ਨਿਸ਼ਸਤਰ, ਡਿੱਗੇ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਲਾ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਤੁਸੀਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਰਾਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੜਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਖਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੋਈ। ਜੇ ਲੜਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋਣਗੇ? ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਮੰਗਣਗੇ?" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਵਰਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂ ਮੋਹਨੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂ ਨਿਰਗੁਣ, ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਂਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮੈਂ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ! ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਸਮਝ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਲੜ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।" "ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਵਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮਾਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਕਰ ਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਮਾੜੇ ਦੈਤ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਮੁੜ ਜੰਗ ਕਰੋ। ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗੋ ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਆਂਗੀ।" "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ! ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂ ਯੋਧੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਖੜਾ ਹੋ, ਖੜਾ ਹੋ, ਹੇ ਚਤੁਰਭੁਜ! ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜ!" ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਭਾਗ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। "ਅੱਜ ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤੇਗਾ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।