ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਾਪ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਤੇਜ ਉੱਗਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੀ ਰੂਪਾੰਤਰਿਤ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ ਜਾਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ—“ਹੇ ਦੈਤਿਓ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਵਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਰਨ ਨਾ ਪਈਏ।” ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ, “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਭਰਾ ਅਜੇਤ ਰਹੋਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੈਤਿਆں ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਲਚਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਦਿਨ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋੜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦਿਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਕਮਲ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੱਕ?” “ਇਹ ਥਾਂ ਤਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਡਰ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ!” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਾਅ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ—ਮਨਾਵਣ, ਦਾਨ, ਵੰਡ ਜਾਂ ਬਲ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ, “ਮੈਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਦ ਤਾਕਤ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਮੱਤਵਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਜੇ ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਨਾ ਵੰਡ—ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਵਾਂਗਾ; ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਮਲਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨਾਰਾਇਣ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਹਰੀ, ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਵਾਮਨ, ਉਠੋ ਮਾਧਵ! ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਜਗਤਪਤੀ!” “ਅੰਦਰ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ, ਅਪਾਰ ਆਤਮਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਏਕਾਗ੍ਰ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ!” “ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!” “ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ!” “ਇਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੱਤਵਾਲ ਹੋਏ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ ਹਾਂ?” “ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ, ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਰਖਿਆ ਦਾ ਅਸੂਲ ਹੀ ਨਿਰਾਰਥਕ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਗੇ; ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਧਰਮੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ।” “ਇਹ ਦੋ ਦੈਤਿਆ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੱਤਵਾਲ ਤੇ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦਰਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ, “ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਨਸਾਨੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਵੀ ਅਚੇਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” “ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਗੁਣ—ਜਿਵੇਂ ਧੁਨੀ ਆਦਿ—ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਵੀ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਮੁੰਦ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।” “ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਨੀਂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ।” “ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਯੋਗ ਨੀਂਦਰਾ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।” “ਜਿਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ—ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।” “ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਉਮਾ—ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” “ਹਰੀ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਅਚੇਤ ਪਿਆ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗ ਨੀਂਦਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਮੁਕਤ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਨਿੱਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਯੁੱਧ ਕਰਨਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਯੋਗ ਨੀਂਦਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਵਡਿਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।