ਸਾਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸੱਜਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਦਾਨਵ ਇੱਕ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਤਨੇ ਭਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ? ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ? ਇਹ ਅਸਚਰਜ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵਕਤਾ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿੱਦਵਾਨ ਹੋ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਗਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਿਲੇ ਹਾਂ। ਮੂਰਖ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ, ਖਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਝੂਠ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਹਨ—ਜੋ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਆਦਿ, ਸੁਣਨ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧੁਨੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਨ। ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ। ਸੁਣਨ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ—ਇਹ ਵਿੱਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਣਨ ਵੈਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਸਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹੈ; ਤਾਮਸਿਕ ਯੁੱਧ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਉਘਾੜਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਸਾਤਵਿਕ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਉੱਤਮ, ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਨੀਚ। ਉੱਤਮ ਸੁਣਨ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਸੁਣਨ ਸਵਰਗ, ਅਤੇ ਨੀਚ ਸੁਣਨ ਭੋਗ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਿੱਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤਮ, ਵਿਸ਼ਿਆ ਦਾ ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨੀਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਸਿਕ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਆਗਰਹੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਉੱਤਮ, ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਮੱਧਮ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ—ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਝਗੜਾ ਨੀਚ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਚੰਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਧਨਵੰਤ ਹੋ, ਹੇ ਸੱਜਣੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਧਨਵੰਤ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦੋ ਦਾਨਵ—ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ—ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਦੋ, ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਵਿਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ, ਤਰਦੇ, ਅਤੇ ਮਸਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ: “ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ; ਪਰ ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਦੀ ਸਬੰਧਤਾ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਵਿਸਾਲ ਪਾਣੀ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਤਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕਿਥੇ ਹਨ? ਸਾਨੂੰ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਕੈਟਭ ਨੇ ਮਧੁ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮਧੁ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਭਰਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।” “ਇਹ ਪਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਗੱਤਿ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ ਇੰਝ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰ-ਰੂਪ ਅੱਖਰ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਚਮਕ ਵੇਖੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇੰਝ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਧਿਆਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਪਵਾਸ, ਸੰਜਮ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ ਜਾਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਥੱਕਿਆ ਪਰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਇੱਕ ਅਦੇਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ: “ਹੇ ਦੈਤੀਆਂ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ: ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਸਕੀਏ।” ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੈਤੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ। ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਅਜੈਯ ਹੋਵੋਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵਰ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੰਵਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਵੇਖਿਆ।