ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਆਤਮਾ ਵੈਦਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਵਾਣੀ ਨੇ ਦੈਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਿਰ ਟਵਸ਼ਟਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਇਸ ਦਾਨਵ—ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਹੈ—ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਸ਼ਰਵਾਣੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਕਾਰਿਗਰ ਟਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਜ ਕਰ—ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਜੋੜ। ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।” ਟਵਸ਼ਟਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਿਰ, ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਥਵੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਪਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸੁਭਾਵਕ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਥਾ ਸُنਾਈ, ਉਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਦੋ ਦਾਨਵ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਦੁਰਜਯ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਕਿਉਂ ਜੰਮੇ? ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਹੋ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ। ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਕਾਰਣ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ। ਮੂਰਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਵਰਗਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ, ਖਾਂਦੇ, ਪਖਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤ-ਅਸਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ, ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਸਮਝੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਆਦਿ, ਸੁਣਨ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧੁਨੀ ਦੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੁਣਨ ਦੁਆਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ। ਸੁਣਨ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਣਨ ਵੈਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਸਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹੈ; ਤਾਮਸਿਕ ਜੰਗ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਸਾਤਵਿਕ ਵੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ—ਉੱਚ, ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਨੀਚ। ਉੱਚ ਸੁਣਨ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਸੁਣਨ ਸੁਵਰਗ, ਅਤੇ ਨੀਚ ਸੁਣਨ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਆਪਣਾ ਉੱਚ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਾ ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨੀਚ। ਤਾਮਸਿਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ—ਆਕਰਮਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਉੱਚ, ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਮੱਧਮ (ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ), ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਝਗੜਾ ਨੀਚ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਪੁਰਾਣਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਸਭ ਚੰਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਧਨਿਆ ਹੋ, ਗਿਆਨੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੱਪ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦੋ ਦਾਨਵ, ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। ਫਿਰ, ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ: “ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।” ਬਿਨਾਂ ਆਧਾਰ, ਆਧਾਰਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਇਹ ਸੁਹਣਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਤੈਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ? ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ, ਉਥੇ, ਕੈਟਭ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ: “ਮਧੂ, ਇਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਭਰਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਾਰਣ ਵੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਦਾਨਵ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।