ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ?" ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਕੁੜੀਏ, ਮੈਂ ਭਾਰਦਵਾਜ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਉਣਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੋ? ਦੱਸੋ।" ਸ਼ਸ਼ਿਕਲਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਅਸਧਾਰਣ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੋਵੇ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਥਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਤਲੀ ਜੰਗ੍ਹਾ ਵਾਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।" "ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੜਪ ਕੇ ਉਸ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਤੀ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਹ ਜੋੜ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਸ਼ਿਆਮਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਐਸੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਪਿਆਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਤੜਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" "ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਨਰਮ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਚੰਦਨ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਹਾਰਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਠੰਡ ਵੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" "ਨਾ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਤਲਾਬ ਤੇ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਨਾ ਖੱਟ, ਨਾ ਪਾਨ, ਨਾ ਗੀਤ, ਨਾ ਵਾਜਾ—ਅੱਜ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਲਾਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜਤ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੈ।" "ਜੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਵਯੰਵਰ ਨਹੀਂ ਰਚਾਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ—ਉਹ ਹੀ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਕੋਲ ਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਨਿਰਬਲ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਣੀ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਵਿਸ਼ਨੁਮਾਇਆ, ਜੋ ਅਦਵਿੱਤੀਆ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਨੀਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਸੀ। ਰਥ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਤਾ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਮਿਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਥ ਲੈ ਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਭਰਾ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਫਲਾਂ-ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਨੀਸ਼ਾਦ ਮੁਖੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਜ ਪਾਵੇਂਗਾ; ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਅੰਬਿਕਾ, ਮਾਂ, ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ। ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।" ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਮਨੋਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰੋਸ਼ਨ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।" ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਫਲਦਾਈ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ—ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੌਣ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਨਾ ਕੋਈ ਫੌਜ ਹੈ, ਨਾ ਮੰਤਰੀ, ਨਾ ਖ਼ਜਾਨਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ—ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਪਾਵੇ?" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇੰਝ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੰਤਰ-ਬੀਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਿਆ, ਉਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਅਸਧਾਰਣ ਕਾਮਰਾਜ ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ, ਬੜੇ ਅਭਾਗੇ ਤੇ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਆਦਿ-ਮਾਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਬੁੱਧੀ, ਯਸ਼, ਧੈਰਜ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਵੇਕ ਤੇ ਯਾਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਤਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ੰਭੂ, ਵਸੂ, ਵਰੁਣ, ਯਮ, ਵਾਯੂ, ਅਗਨੀ, ਕੁਬੇਰ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਰ, ਪੂਸ਼ਣ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ, ਭਗਾ—(ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ)।