ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਡਰ ਅਤੇ ਪੀੜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਯੁਧਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ—ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?” ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਚਲੋ, ਫੌਰਨ ਹੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਮਾਮਾ, ਜੋ ਸੁਭਾਹੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਰਾਖੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।” ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਮਨੋਰਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਦੱਲਾ ਦੀ ਇਹ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ ਲੀਲਾਵਤੀ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਦੱਲਾ ਸਮੇਤ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਈ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਾਰੀ, ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਯੁਧਾਜਿਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਣੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਰਦਈ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਥ ਲੈ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਨੌਕਰਾਣੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ-ਕੰਢੇ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਤੁਰ ਪਈ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਇਕ ਨਾਉਕਾ 'ਚ ਚੜ੍ਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰਦੀ-ਤੁਰਦੀ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਥੇ ਆਸ ਪਾਕੇ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ? ਇੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ। ਕੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ? ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈਂ?” ਇੰਨੇ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਰਹੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੱਲਾ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਮਨੋਰਮਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਬੱਚਾ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬੜੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਦੁਖੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ। ਹੇ ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੋ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ। ਇੱਥੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਆਵੇਗਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਆਕੁਲਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਆਸਵਾਸਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਵਿਦੱਲਾ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਰਮਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਭੇਜੇ ਕਿ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਕਿ ਮਨੋਰਮਾ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭ ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਗਾਰੇ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਡਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਚਾਰਣ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਨਵੀਂ ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ, “ਮਨੋਰਮਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ? ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਰਹਿੰਦੇ। ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖ ਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ, ਦੁਰਦਰਸ਼ਾ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮਨੋਰਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਫੌਜ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਜਦ ਯੁਧਾਜਿਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ ਦੇ ਦੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਭਰੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।