ਜਦੋਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵਿੱਛੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ। ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਯੁਧਾਜਿਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਸਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਪਾਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਧਰ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਤੀ ਵੀ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ।” ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਕਹਿੰਦੀ, “ਲਾਲਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦਾ? ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਵੀ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਚਕਦੇ। ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।” ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਲੀਲਾਵਤੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਜੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨਕਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਈਆਂ—“ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਤ, ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਚਾਕੂ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨਤਾਲੀ ਮਾਰੁਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੌਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਗਰ ਪਿਆ।” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸੋਚਿਆ, “ਜਦ ਤੱਕ ਪਤੀ ਜੀਵਤ ਸਨ, ਕੈਕਈ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਮਰ ਗਏ। ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਸਕੇ। ਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਫਲਤਾ ਭਾਗ ਤੇ ਯਤਨ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਲੱਭਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਮੰਤਰੀ ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਘਮੰਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਮਾ ਸੁਬਾਹੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡੋ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ ਤੇ ਤੁਰ ਜਾਓ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਵਿਦੱਲਾ ਦੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਮਨੋਰਮਾ ਲੀਲਾਵਤੀ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਈ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕੁਲ ਸੀ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿਰਜੀਵ ਸਰੀਰ ਵੇਖੇ। ਫ਼ੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੰਬਦਿਆਂ ਅਤੇ ਡਰਦਿਆਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਥੇ, ਨੀਸ਼ਾਦ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਠੋਰ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਅਤੇ ਰਥ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਮਨੋਰਮਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦਾਸੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ-ਕੰਢੇ ਚੱਲ ਪਈ। ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ 'ਚ ਬੈਠੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਆਸ ਪਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ? ਇੰਨੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਕੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ? ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਜੰਗ੍ਹਾ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈ, ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਵਿਦੱਲਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਆਗੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਮਨੋਰਮਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਇਖਲਾਕ ਵਾਲੇ ਸੋਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਣ ਗਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸਹਾਰੇ ਆਏ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ।