ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਹਰ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੀਸ਼ਾਦ ਵੀ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਚੋਰ ਵੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਮਚ ਗਿਆ। ਝਗੜਾ ਛਿੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੇ ਵੀਰਸੇਨ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਲਾਲਚੀ—ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਯੁਧਾਜਿਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਟ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੀਰਸੇਨ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਲੜਨ ਦੀ ਯੋਧਾ-ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਵੀਰਸੇਨ ਨੇ ਤੇਜ਼, ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਚੀਲਾਂ, ਗਿਧਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ, ਭਿਆਨਕ ਲਹੂ ਦੀ ਦਰਿਆ ਵਗਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਲੰਘਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ ਹੋਣ। ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਟੁੱਟੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਉਂ ਪਏ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਲਉਕੀਆਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਗਿਧ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਤੀਵਰ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਇੱਕ ਉੱਚਕੁਲ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਸੁੰਦਰ ਦਿਵਿ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: “ਦੇਖ, ਮੇਰਾ ਸ਼ਰੀਰ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹ ਵਾਲੀ!” ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕੱਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਦਿਵਿ ਕਨ੍ਯਾ ਨਾਲ ਰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਹਾਦਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੇ, ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਚਾਲਾ ਪਾਇਆ। ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਦਿਵਿ ਕਨ੍ਯਾ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਅਚਾਨਕ, ਉਹੀ ਧੂੜ ਲਹੂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਾਧਾਰਣ ਚਮਕ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਵਿ ਕਨ੍ਯਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਨੋਹਰ ਸੀ, ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਭਗਤਿ ਵਾਲੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਸੋਚਿਆ—"ਇਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।" ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਵੀਰਸੇਨ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਟੁੱਟ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ। ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ, ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕਾਂਪ ਉਠੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ—"ਯੁਧਾਜਿਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਰਾਜ ਪਾਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਪਿਓ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਤੀ ਵੀ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਬਚਾ ਹੈ।" "ਲਾਲਚ ਵੱਡੀ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ—ਕੌਣ ਇਸ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਦਾ?" "ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਲਚ ਫੜ ਲਵੇ, ਉਹ ਪਿਉ, ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ—ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।" "ਲੀਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਵੈਰੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਜੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।" "ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਤੋਂ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਚਾਕੂ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਸਤਾਈ (ਉਨੰਜਾ) ਮਾਰੁਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।" "ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਨੇ, ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ, ਗਰਭ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜ਼ਹਿਰ ਸਮੇਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਪਤੀ ਜਿੰਦਾ ਸੀ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।" "ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ ਇੰਨਾ ਬਹਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਸਕੇ; ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਮਯਾਬੀ ਭਾਗ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵਿਡੱਲਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸੋਚਵਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ।