ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਮਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਤਿ-ਦ्वीਪਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ; ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਲੋਕ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਣਗੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਣਗੇ—ਇਮਾਜਾਂ, ਭੋਗਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਥੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਰ ਦਿਤੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਸੁਖਦਾਈ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੈਕੁੰਠ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ, ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਭਕਤੀ ਜਾਗ ਪਈ; ਅਤੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਰਤਬ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਕੋਸਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਧਰਮਕ, ਸੱਚਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਸੁਖੀ ਨਗਰੀ ‘ਚ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਚੋਰ, ਨਿੰਦਕ, ਜਾਂ ਚਲਾਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਦਗਾਬਾਜ਼, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਕੁਰੁਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵਾਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ। ਮਨੋਰਮਾ, ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ; ਲੀਲਾਵਤੀ, ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਲਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਸੁਖਦਾਈ ਟੀਲਿਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਲੀਲਾਵਤੀ ਨੇ ਵੀ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਚੂੜਾ-ਕਰਮ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੂੜਾ-ਕਰਮ ਰੀਤ ਹੋ ਗਈ, ਦੋਵਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਤਾ ਲੀਲਾਵਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਚਾਹਿਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੰਦਭਾਗਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਘਟੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਜੰਗਲ ‘ਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਿਰਣ, ਨੀਲਗਾਂ, ਸੂਅਰ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਖਰਗੋਸ਼, ਮਾਹ, ਸਾਰਭ ਅਤੇ ਗੈਂਡਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਜਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ। ਆਪਣੀ ਪੁੱਛ ਉਚੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਜੁੜੀ ਫੈਲਾਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛਲਾਂਗ ਲਾਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਡਾਹਣੇ ਹੱਥ ‘ਚ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਡਟ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ‘ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ, ਡਰਾਉਣਾ ਸ਼ੇਰ ਰਾਜਾ ‘ਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰੂੜ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ; ਸੈਨਾ ਨੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਦੀ ਦੁਰਭਾਗਾ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।