ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹਰ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ। ਲੋਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਮਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਈ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣੋਗੇ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤੀ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੂਜੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਉਤਰ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋਗੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਹਰ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਹਰ ਰੂਪ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ। ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮਾ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਰ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੇਗੀ, ਤੇ ਹਰ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ—ਵਾਰਾਹੀ, ਨਰਸਿੰਹੀ ਆਦਿ—ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇਗੀ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਸੁਭਗ ਰੂਪਾਂ, ਅਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੋਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਦੀਪਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਗੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਰਥਾਂ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ, ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਵਾਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉਚਾਰਣ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਯਗ੍ਯ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ, ਤੇ ਇਹ ਅਸਚਰਜ ਭਰੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੱਚੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪਈ। ਸਾਰੇ ਦੁਜਾਤੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਭਾਵ-ਭਰਿਆ ਮਨ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਯਗ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਯਗ੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਊਂਗਾ। ਕੋਸਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੁਸ਼ਯ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਵਾਲਾ, ਚਾਰਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਚੋਰ ਸੀ, ਨਾ ਨਿੰਦਕ, ਨਾ ਠੱਗ; ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕੋਈ ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਨਾ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਨਾ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ—ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ। ਮਨੋਰਮਾ, ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸੀ। ਲੀਲਾਵਤੀ, ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ, ਵੀ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੋਵਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਲਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਵਿਹਾਰ ਟੀਲਿਆਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਹਾਰ-ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਲੀਲਾਵਤੀ ਨੇ ਵੀ, ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਯਥਾਵਿਧੀ ਚੂੜਾਕਰਮ (ਜੱਟਾ-ਕੱਟਣੀ) ਕਰਵਾਈ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਦੋਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਖੇਡਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਤੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਸੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁਭਾਸ਼ੀ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਮੰਦਭਾਗਾ, ਜੋ ਘੱਟ ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ।