ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਰਬਤ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਪਰਬਤ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੂੰਟੇ ਗੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚੌੜੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਵੈਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਮਹੀਧਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ (ਮੇਰੂ) ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿਖਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ—ਮਰੀਚੀ, ਨਾਰਦ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸਤ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਦੱਖ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਹਨ। ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਦੱਖ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਨੁ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ—ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਧੰਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਬਣਾਇਆ। ਧੰਨਵੰਤਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਨੰਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੈਲਾਸ ਨਾਮਕ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਨੇਕ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਨਾਮਕ ਸਵਰਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਦਾ ਲੋਕ ਬਣਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਤੋਂ ਪਰਮ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵ੍ਰਿਖ਼, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ, ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਅਤੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ, ਰੰਭਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੇ ਲੈ ਕੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਾਈਆਂ। ਧੰਨਵੰਤਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਨੇਕ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ—ਦੇਵਤੇ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੀਵ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮੇ: ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚੱਲ ਪਈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰੁਣ, ਸ਼ਕਰ (ਇੰਦਰ), ਕੁਬੇਰ, ਪਾਵਕ, ਯਮ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਦੱਖ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਗ੍ਯ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਡਪ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਸਤਾਈਂ ਪੁਜਾਰੀ ਚੁਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਮਤਾਬਕ, ਮਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਕੀਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਯਗ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ: “ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਹੇਂਗਾ, ਹੇ ਹਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਆਦਰ ਦੇਣਗੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਣਗੇ; ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਹਰ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਹੋਵੇਂਗਾ ਤੇ ਸਭ ਯਜਮਾਨ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਗੇ। ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਪਰਮਪੁਰਖ; ਸਭ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਚਹੁੰਦੇਸ਼ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਉਤਰੇਂਗਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਗੀਆਂ; ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੂੰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਹਰ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ—ਵਾਰਾਹੀ, ਨਰਸਿੰਹੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੈਵੀ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੇਗੀ, ਹੇ ਮਾਧਵ। ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਨਾ ਕਰੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਰਪਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।