ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਗहरे ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਦਾ ਆਜ਼ਾਦ, ਅਮਰ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਾ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੁਭਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਸੁਭਕ, ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ—ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ—ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਏਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਾਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾਹ ਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚਾ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ, ਰਤਨ, ਮੰਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਰਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲੇਟਿਆ—ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ। ਉਹ ਭਟਕਾਵ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਤਪस्वੀ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਕੇ, ਸੱਪ ਦੁਆਰਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉਤਰਾਅ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਕਿਵੇਂ ਹਰੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਯਜਨ ਕੀਤਾ?" "ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੌਣ ਸਨ? ਕਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੇ ਰਿਤਵਿਕ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਬਿਕਾ ਲਈ ਕੀਤੇ ਯਜਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉਰਜਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਦ ਕਰਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਡਰਾਉਣੇ ਮਹਾ-ਸਾਗਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ, ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਸੇ। ਫਿਰ, ਅਡੋਲ ਸਹਾਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੁਦ ਛੱਡੀ; ਉਹ ਸਹਾਰਾ, ਗੂਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਧਰਤੀ ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਗੂਦ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਦਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਧਰਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਥਵੀ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਸ਼ੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚੌੜੇ, ਸਹਾਰਾ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੁੰਦੇ ਟਿਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ ਗਏ; ਮਹੀਧਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਹੀਧਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਕਈ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਦਭੁਤ। ਮਾਰੀਚੀ, ਨਾਰਦ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸ੍ਤਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਦਕ੍ਸ਼, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਮਾਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਿਆਪ ਜਨਮੇ; ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਤੈਰਾਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ, ਕਸ਼ਿਆਪ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ—ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੱਧ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਨੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਜਨਮੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ—ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਚਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣਾਈ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਡੋਲ ਕੈਲਾਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਵਰਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਥਾਂ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਅਡੋਲ ਬਣਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਥਨ ਤੋਂ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਿਰਖ, ਚਾਰ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ, ਸੱਪ, ਤੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ, ਰੰਭਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ, ਕਈ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ—ਦੇਵਤਾ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ: ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਡੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਜਦ ਰਚਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਹਾਂਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ, ਕਰਮ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਡੋਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਗੱਲ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।