ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਾ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਦਾ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਯਤ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਯੂਪਾ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਗਹਿਰੀ ਹੈ—ਇਹ ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਾਤਵਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਸੀ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯੂਪਾ ਪੋਸਟਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਜਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਾਨ ਦੀ ਛਾਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਮਸੀ ਯਜਨਾਂ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਬੜੇ ਜਨਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਵਸਤੂ, ਭਗਤੀ ਜਾਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨ ਕੁਝ ਘਾਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਯਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਕੇਵਲ ਮਾਨਸਿਕ ਯਜਨ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਨਾ। ਜਦ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮਨ ਸੰਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਪਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਯਜਨ-ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦਿਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਧਵਰਯੁ, ਹੋਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਤੋਤ੍ਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਉਦਗਾਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਤਿਹਰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਪਰੰਪਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ—ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਵਿਆਨ, ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਉਦਾਨ—ਵੇਦਿਕ 'ਤੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਗਾਰਹਪਤਯ ਅੱਗ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਆਹਵਨੀਅ ਅੱਗ, ਵਿਆਨ ਦਕਸ਼ਿਨਾਗਨੀ, ਸਮਾਨ ਆਵਸਥਿਆ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਉਦਾਨ ਸੰਸਦ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਹੀ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਮਨ ਹੀ ਯਜਕ ਹੈ; ਯਜਨ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ। ਜੋ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਿਰਕਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਆਹੁਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ-ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੈ, ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਸਤ-ਚਿਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਜੋ ਕਰਮ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ 'ਤੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਯਜਨ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਯਜਨ, ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜਨਤ ਨੂੰ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੁੰਨਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮਾਨਸਿਕ ਯਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੈ। ਇਹ ਯਜਨ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸਰਪ-ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਮਸੀ ਸੀ। ਦੁਰਜਨ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਸੱਪ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ-ਯਜਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਉੱਚੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਣ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਮੰਤਰ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਣ ਹਨ; ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਯਜਕ ਹੋਵੋਗੇ। ਯਜਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁੰਨਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਧਾਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਪਮਾਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ, ਜੋ ਔਖਾ ਅਤੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭੋਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਆਈ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਸਮੇਂ; ਉਹ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਮਰੇ। ਨਰਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਖ, ਹੇ ਉੱਚੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਰਲ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਆਉਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਾਧਨ ਨ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਿਰਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਦੁਖ ਹੈ?' 'ਅੱਜ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਅਵਿਨਾਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੱਤ ਖੁਦ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਯਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ।