ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਦੱਤਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦਿਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ Gobhila ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਚਤੁਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" Gobhila ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਦੱਤਤਾ—ਜੋ ਦੁਇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ—ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ, ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰੋਹਿਨੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਦੱਤਤਾ ਨੇ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੀ ਰਸਮ, ਸਜਾਵਟ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਟੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਦਿਲੋਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਰਸਮਾਂ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਉਤਥਿਆ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅਠਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨੇਉ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਤਥਿਆ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਜਿੱਦ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਉਸ 'ਤੇ ਹੱਸਦੇ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੀਖੀ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਲੋਕਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੰਨ੍ਹਾ ਜਾਂ ਲੰਗੜਾ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਟ ਤੇ ਜੀਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਾਂਗਾ।" ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਨਾ ਜਪ ਕਰਦਾ; ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਿਆਨ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੂਡ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ, ਨਾ ਪੰਚਭੂਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰਸਮ। ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮੋਹਰ, ਜਪ, ਜਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ; ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਜਲ ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਧੀ। ਉਹ ਆਗ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਦਾਨ, ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਨਾ ਤਪਸਵੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਹੋਮ ਦੀ ਰਸਮ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੰਦ ਮੰਜਦਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ, ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ ਚੁੰਦਾ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਂਦਾ; ਇਹ ਚਲਾਕ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਹ ਉਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਲੋਕ ਉਸ ਦੁਇਜ ਨੂੰ "ਸੱਚਾ ਤੇ ਤਪਸੀ" ਕਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਅਵਿਧੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਉਥੇ ਨਿਰਭੈ ਸੌਂਦਾ, ਸੋਚਦਾ, "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਕਦ ਆਵੇਗੀ? ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੂਰਖ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ—ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ।" "ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਹੁਣ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਅਨੁਪਜੀ ਔਰਤ, ਜਾਂ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ, ਜਾਂ ਗੱਧੀ ਜੋ ਦੂਧ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੋਸ਼ ਦੇਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕ, ਬਣਾਕੇ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।" "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਾਕ ਤੇ ਨੀਚ ਦੁਇਜ ਬਣ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੜ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਮੇਰਾ ਨਿਰਣੈ ਇੱਥੇ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੇ ਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ—ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਦਾ, ਸੋਹਣੇ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਲੰਘ ਗਏ; ਉਹ ਨਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਦਾ—ਸਿਰਫ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ; ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਹੀ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ: "ਇਹ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ।" ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਦ—ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਯਮ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ—ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ।