ਇੱਕ ਦਿਨ, ਆਸਮਾਨੀ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਿਖਾਵਾਂਗੀ।" ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਨੇ 'ਓਮ' ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ— ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੰਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਲ ਹੋਣ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਨੋਖਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮੋਹਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਪਸ਼ੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਤਲਾਬ, ਖੂਹ, ਸਰੋਵਰ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਵੀ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਰੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਯੱਗ-ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਇਹ ਸਵਰਗ ਹੈ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਈ?" ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਇਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਅੰਬਿਕਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਨਮੋਹਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਨੰਦਨ ਬਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੈਨਕਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਸੈਂਕੜੇ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਮੰਦਰਾਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੌਲੋਮੀ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸੀ, ਰਥ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹਰਾ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਉਪਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮੁੰਦਰ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਨਾਗ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਚੌਂਹ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਅਨੰਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਭਰਮ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਹੈ ਪ੍ਰਭੂ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਰਥ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮੋਹਕ ਸੀ। ਵਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਥ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮਹਿਲਾਤੀ ਸ਼ੰਭੂ, ਨੰਦੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਪੰਜ ਮੁੱਖ, ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਚੋਲਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ—ਇੱਕ ਹਾਥੀ-ਮੁਖੀ, ਦੂਜਾ ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਵ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਉਸ ਹੋਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵੈਕੁੰਠ ਧਾਮ, ਰਾਮਾ ਪਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਅਦਭੁਤ ਚਮਕ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰੀ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਲਸੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚੌਂਹ-ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼ੁਭ ਚਾਮਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨਿਤ੍ਯ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ, ਰਥ ਫਿਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜਲਚਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੰਦਰ, ਪਰਿਜਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸ਼ੋਕ, ਬਕੁਲ, ਕੁਰੁਬਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਕੋਮਲ ਕੇਤਕੀ ਤੇ ਚੰਪਕ ਰੁੱਖਾਂ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ। ਭੌਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿਵ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਚੌਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵ-ਪੁਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।