ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਪ, ਤਪ।" ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਬਾਰਾ ਉਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਭਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ: "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ!" ਪਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਕਿਸ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਾਂ, ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ—ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ—ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਗ ਦੇ ਵਿਛੌਣੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ; ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ; ਓਥੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ— "ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਓ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਓ। ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰੋ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸੋ।" "ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, "ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਰਚੀਏ? ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਤੱਤ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਅਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।" ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਮਾਨ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਓ।" "ਅੱਜ, ਇਸ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿਖਾਵਾਂਗੀ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ 'ਓਮ' ਆਖਿਆ ਅਤੇ— ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਹ ਵਿਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਲ, ਅਸੀਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਗਏ; ਸਾਡਾ ਉਥੇ ਬੈਠਣਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਦੇਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰੱਖਤ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ; ਧਰਤੀ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬੱਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦ, ਪਸ਼ੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ, ਖੂਹ, ਤਲਾਬ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਵੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ, "ਕੀ ਇਹ ਸਵਰਗ ਹੈ? ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਥਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਈ?" ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਅੰਬਿਕਾ ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਮਾਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੋਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਸੋਹਣੇ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰੀਜਾਤ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਚਾਰ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਖੜਾ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਨਕਾ ਆਦਿਕ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸੀ; ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਰੌਣਕਮਈ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ; ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਮਹਾਬਲੀ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪੌਲੋਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ, ਜਿੱਥੇ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਭਰ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਉਪਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਸੱਪ-ਨਾਗਾ ਆਦਿਕ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।