ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ, ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਓ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਉੱਚਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਯਗ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਣਣ ਯੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਲੋਕ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਤੱਕ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ? ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਅੰਬਾ ਯਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ? ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਯਗ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਠੀਕ ਰੀਤਿ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਰਵ ਗਿਆਨੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ।" "ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਾ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਇਹ ਮੌਤ ਜਾਂ ਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਸੱਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਪਾਂਚ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ?" "ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਆਲਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੱਤ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦੇ? ਇਹ ਕਿਸ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੋਗ ਵਸਤੂ ਕੀ ਹੈ, ਉਮਰ ਦਾ ਮਾਪ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।" ਤਦ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਮੈਂ ਵੀ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਸੁਖ-ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਇਕਾਂਤਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: 'ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚਤਮ ਕਰਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਜਗਤ ਕਿਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਕੀ ਇਹ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ ਜਾਂ ਸਦੀਵੀ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।'" "'ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਾਂ ਅਨੇਕ ਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ? ਜੇ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰਕ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।'" "'ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹਨ—ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲਯ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਦੀਵੀ, ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਪਾਲਣ-ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹਨ।'" "'ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਦਾ ਆਦਿ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ—ਹਰੀ।'" "'ਕੁਝ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।'" "'ਚੌਂਹ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਬਲੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।'" "'ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਸਦਾ ਸਤਕਿਰਤੀ ਤੇ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।'" "'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।