ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਆਪਣੇ ਪਤੀ) ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਵਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਅਰਥ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ (ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ!” ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਗ ਪਏ, ਪਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਭੰਗ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਜਾ।” ਉਹ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, “ਹੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ?” ਸੰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਨਾਲ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਦੱਸੇ: “ਉਹ ਕਹਿ ਗਏ, ‘ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।’ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਰਿਸ਼ੀ ਬੜੇ ਸੱਚੇ ਹਨ,” ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਸਤੀਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਆਸਤੀਕ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਯਜ्ञ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਨ। ਪਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਵਰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਯਜ्ञ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਨਾਮਕ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਸਨਾ ਹੈ। ਧਨ੍ਯ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ, ਸਦਾ ਦਇਆਵਾਨ ਮਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ? ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਸੁਵਰਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅੰਬਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ?” “ਉਸ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ੀ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਉਹ ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਆਲਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੱਤ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕੀ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਤੁਸੀਂ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮੈਂ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਤਮ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਜਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। “ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਕਰਤਾ ਕੌਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਕੀ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਜਾਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਓ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।