ਸਰਪ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਹਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭੈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਲ਼ਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਵੋ।’’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਸਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।’’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸੁਕੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ ਨਾਲ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਰਤਕਾਰੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਝੋਂਪੜੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਭੈਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਪਿਆਰੀਏ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਈਂ।’’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਢਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸੰਝ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਹੋਈ, ‘‘ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।’’ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ‘‘ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਸੰਝ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ, ਮੌਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਧਰਮ ਵਿਹੂਣ ਹੋ ਕੇ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।’’ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਸੰਝ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ!’’ ਰਿਸ਼ੀ ਜਗਿਆ, ਪਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾ।’’ ਉਹ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ‘‘ਹੇ ਅਤੁਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ?’’ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਸੁਕੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ, ‘‘ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ,’ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।’’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ‘‘ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੱਚੇ ਹਨ,’’ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਸਤੀਕ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਆਸਤੀਕ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਖਿਆਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਜਨ; ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬੇਅੰਤ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਸਫਲਤਾ ਯਕੀਨੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਉੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਟਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣੋ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ pavittar ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਾਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਹੈ। ਵੋ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਧੰਨ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ, ਸਦਾ ਦਇਆਵਾਨ ਮਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ? ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਸੁਵਰਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਫਿਰ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਵੱਡੇ ਅੰਬਾ ਯਜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ?’’ ‘‘ਉਸ ਯਜਨ ਦੀ ਸੂਰੀਤ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।’’ ‘‘ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।’’ ‘‘ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਾ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।’’ ‘‘ਕੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ੀ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।’’ ‘‘ਕੀ ਇਹ ਮੌਤ ਤੇ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਤ ਹਨ?’’ ‘‘ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਥਾ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਸਤੀਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਆਸ ਲਾਈ।